Art. 73 Kodeksu pracy reguluje szczególny sposób nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, który opiera się na wyborze danej osoby. W pierwszym paragrafie tego artykułu wskazano, że stosunek pracy nawiązuje się wówczas, gdy z wyboru wynika obowiązek wykonywania pracy jako pracownik. Oznacza to, że zatrudnienie powstaje w wyniku wyboru osoby na określone stanowisko, a nie przez typową umowę o pracę. Drugi paragraf stanowi, że stosunek pracy utworzony w ten sposób kończy się z wygaśnięciem mandatu, czyli z upływem okresu, na jaki osoba ta została powołana lub wybrana, co odróżnia ten typ stosunku pracy od standardowych form zatrudnienia, które opierają się na umowach określonych czasowo lub bezterminowo. Przepis ten pozwala zatem na łączenie stosunku pracy z mandatami lub innymi formami wyboru w organach, gdzie praca ma charakter obligatoryjny i jest związana z pełnieniem funkcji. Zastosowanie art. 73 KP zachodzi w sytuacjach, gdy dany pracownik jest wybierany na stanowisko, które wiąże się z obowiązkiem realizowania pracy jako pracownik, a nie pełnieniem funkcji w innej formie prawnej. Przepis dotyczy zwłaszcza funkcji pełnionych w jednostkach organizacyjnych lub instytucjach, gdzie zatrudnienie jest następstwem wyboru, a zatrudniony ma status pracownika. Typowym przykładem zastosowania tej regulacji jest zatrudnienie osoby wybranej na stanowisko, np. członka zarządu lub innego organu, który jednocześnie wykonuje obowiązki pracownicze, i którego mandatu dotyczy zakończenie stosunku pracy. Po wygaśnięciu mandatu osoba ta przestaje być pracownikiem w ramach stosunku pracy zawartego na podstawie wyboru. Często spotykanym nieporozumieniem jest mylenie stosunku pracy na podstawie wyboru z umowami cywilnoprawnymi lub pełnieniem funkcji na podstawie mandatów w organach, które nie stanowią stosunku pracy. Ponadto niekiedy błędnie rozumie się rozwiązanie stosunku pracy wyłącznie na podstawie innych przesłanek, pomijając fakt wygaśnięcia mandatu jako moment kończący zatrudnienie. W praktyce ważne jest rozróżnienie, gdyż zarówno prawa pracownicze, jak i obowiązki wynikające ze stosunku pracy mają zastosowanie w takich przypadkach. W sprawach indywidualnych zawsze wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, aby prawidłowo ocenić sytuację zatrudnieniową i skutki prawne nawiązania oraz rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 73 KP.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.