Art. 197 Kodeksu pracy ustanawia obowiązek dokształcania się pracownika młodocianego do momentu ukończenia 18 roku życia. Przepis ten wskazuje, że młodociany ma obowiązek kontynuować edukację, zarówno jeśli chodzi o szkołę podstawową, jak i szkołę ponadpodstawową lub formy pozaszkolne. W pierwszym paragrafie normy ustawodawca wskazuje ogólne zobowiązanie do dokształcania się. Drugi paragraf precyzuje, że prawo wymaga w szczególności, aby młodociany, który nie ukończył ośmioklasowej szkoły podstawowej, dokształcał się w tym zakresie. Ponadto powinien uzupełniać wykształcenie w szkołach ponadpodstawowych lub przez kształcenie pozaszkolne, co oznacza możliwość nauki na przykład w technikum czy szkołach branżowych bądź zdobywania kwalifikacji na kursach. Przepis jest wpisany w system ochrony prawnej pracowników młodocianych, mającego na celu zapewnienie im edukacji i przygotowania zawodowego.
Przepis ma zastosowanie w sytuacji, gdy pracownikiem jest osoba młodociana, czyli osoba młodsza niż 18 lat, która podejmuje zatrudnienie. W takim przypadku pracodawca i sam młodociany są zobowiązani do spełnienia warunku dokształcania określonego w art. 197 Kodeksu pracy. Jeżeli pracownik młodociany nie ukończył podstawowego poziomu nauki, musi kontynuować naukę w zakresie ośmioletniej szkoły podstawowej. Po jej ukończeniu obowiązek ten przenosi się na naukę w szkole ponadpodstawowej lub formy pozaszkolne. Dotyczy to zarówno nauki obowiązkowej, jak i rozszerzonej kształcenia przez cały okres zatrudnienia młodocianego do jego pełnoletności.
Przykładowo: uczniak liceum, który podjął pracę w sklepie jako młodociany, musi równocześnie kontynuować naukę w tej szkole do ukończenia 18 lat. Jeżeli natomiast młodociany z różnych przyczyn nie ukończył szkoły podstawowej, musi ją uzupełnić, np. uczęszczając do szkoły podstawowej dla dorosłych lub kontynuując naukę w formie pozaszkolnej. Młodociany zatrudniony u pracodawcy musi więc zorganizować swój czas tak, by pogodzenia obowiązków zawodowych i edukacyjnych. To gwarantuje ustawodawca, aby młodzież nie rezygnowała z podnoszenia kwalifikacji mimo zatrudnienia.
Częste nieporozumienia dotyczą wykonania obowiązku dokształcania się młodocianego. Czasami zakłada się błędnie, że zatrudnienie młodocianego zwalnia go z obowiązku nauki, co jest niezgodne z przepisem. Ponadto pracodawcy mylnie uważają, że wystarczy zapewnić formalne warunki do nauki, bez egzekwowania rzeczywistego zaangażowania młodocianego. Innym błędem jest nieinformowanie młodocianego o specyficznym obowiązku przewidzianym w art. 197. Warto również pamiętać, że obowiązek nie dotyczy tylko szkoły, ale także form kształcenia pozaszkolnego.
Podsumowując, art. 197 KP stanowi istotne narzędzie do zapewnienia młodocianym pracownikom należytej edukacji i przygotowania do życia zawodowego. W sprawach konkretnych, indywidualnych sytuacji związanych z wykonywaniem obowiązku dokształcania się, zalecane jest skonsultowanie się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
