Art. 196.

Art. 196 Kodeksu pracy określa szczególne przesłanki, które muszą zostać spełnione, aby możliwe było rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem ze strony pracodawcy, jeśli dotyczy ona młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego. Norma ta wyraźnie wskazuje, że rozwiązanie takie jest dopuszczalne wyłącznie w czterech, enumeratywnie wymienionych przypadkach, co zabezpiecza młodocianego przed nieuzasadnionym wygaśnięciem stosunku pracy. Po pierwsze, umożliwia rozwiązanie umowy, gdy młodociany nie wypełnia swoich obowiązków wynikających z umowy lub obowiązku dokształcania się, przy czym wcześniej stosowano wobec niego środki wychowawcze. Po drugie, przepisy przewidują możliwość rozwiązania umowy w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Po trzecie, dopuszczalne jest rozwiązanie umowy w sytuacji reorganizacji zakładu pracy, która uniemożliwia dalsze kontynuowanie przygotowania zawodowego młodocianego. Wreszcie, czwartym przypadkiem jest stwierdzenie nieprzydatności młodocianego do pracy w zakresie, w którym odbywa przygotowanie zawodowe.

Przepis ma zastosowanie wyłącznie wobec młodocianych zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego, czyli osób, które na podstawie specjalnej umowy podejmują pracę wraz z obowiązkiem podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Ma to na celu ochronę tej szczególnej kategorii pracowników przed nieuzasadnionym rozwiązaniem stosunku pracy i zapewnienie realizacji celów wychowawczych i szkoleniowych. Decyzja o wypowiedzeniu umowy musi być więc oparta na jednej z wyraźnie wskazanych przesłanek.

Przykładem praktycznym może być sytuacja, gdy młodociany pracownik nie realizuje obowiązku dokształcania się, mimo wcześniejszych działań ze strony pracodawcy mających na celu poprawę tego stanu – np. udzielania upomnień i rozmów wychowawczych. W takiej sytuacji pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę na podstawie pkt 1. Innym przykładem jest ogłoszenie upadłości firmy, co automatycznie powoduje możliwość rozwiązania umowy z młodocianym, gdyż kontynuacja zatrudnienia jest niemożliwa.

Do często spotykanych błędów należy uznawanie, że pracodawca może wypowiedzieć umowę młodocianemu bez podania przyczyny lub bez zachowania warunków określonych w art. 196. Niejednokrotnie mylnie traktuje się też reorganizację zakładu jako powód do wypowiedzenia, gdy faktycznie nie uniemożliwia ona kontynuowania przygotowania zawodowego. Ponadto częstym problemem jest niezastosowanie środków wychowawczych przed wypowiedzeniem umowy z powodu niewypełniania obowiązków przez młodocianego. Należy pamiętać, że art. 196 stanowi o ochronie zatrudnionych młodocianych i wprowadza restrykcyjne kryteria rozwiązania umowy.

W kontekście indywidualnych przypadków zawsze zalecane jest skonsultowanie się z prawnikiem, aby prawidłowo ocenić przesłanki i możliwości rozwiązania umowy z młodocianym zgodnie z art. 196 Kodeksu pracy.