Art. 198.

Artykuł 198 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zwolnienia młodocianego pracownika od wykonywania pracy na czas niezbędny do uczestnictwa w zajęciach szkoleniowych służących jego dokształcaniu się. Przepis ten ma na celu zapewnienie młodocianym możliwości rozwijania swoich kwalifikacji i umiejętności zawodowych bez konieczności rezygnacji z zatrudnienia lub narażenia się na brak obecności podczas istotnych elementów ich edukacji. Obowiązek dotyczy zarówno zajęć teoretycznych, jak i praktycznych, które są integralną częścią procesu dokształcania się młodocianych w miejscu pracy lub poza nim. Przepis podkreśla wagę równowagi pomiędzy pracą a edukacją, która musi obowiązywać w przypadku pracowników młodocianych, którzy często odbywają część procesu kształcenia w formie praktycznej pracy zawodowej. Przepis ściśle wiąże zwolnienie od pracy z konkretnym celem – udziałem w zajęciach szkoleniowych związanych z dokształcaniem, co wyklucza zwolnienie z innych powodów bez uzasadnienia. Norma ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie może być ograniczana przez porozumienia stron ani regulaminy pracy.

Przepis ma zastosowanie w każdym przypadku zatrudnienia młodocianego – czyli osoby, która nie ukończyła 18 lat, a pracuje na podstawie stosunku pracy. Pracodawca musi umożliwić jej uczestniczenie w zaplanowanych zajęciach edukacyjnych, które pozwalają na podnoszenie kwalifikacji zawodowych lub zdobycie dodatkowych umiejętności. Zwolnienie to obejmuje czas trwania tych zajęć szkoleniowych, bez utraty prawa do wynagrodzenia, ponieważ jest to obowiązek pracodawcy. Oznacza to, że młodociany nie może być karany ani pomijany w wynagrodzeniu z powodu udziału w edukacji. Przepis znajduje zastosowanie zwłaszcza w przypadku młodocianych uczniów szkół zawodowych i technicznych, którzy łączą naukę z pracą zawodową. Ważne jest, aby pracodawca zaplanował organizację pracy tak, by umożliwić spełnienie tego ustawowego obowiązku.

Praktyczny przykład zastosowania art. 198 KP może dotyczyć młodocianego pracownika zatrudnionego w warsztacie samochodowym, który jednocześnie odbywa naukę zawodową w szkole. Kiedy młodociany ma zaplanowane lekcje lub praktyki zawodowe prowadzone przez szkołę albo ośrodek dokształcania, pracodawca musi go zwolnić z pracy na czas trwania tych zajęć. Na przykład, jeśli zajęcia odbywają się dwa razy w tygodniu po 4 godziny, pracodawca nie może wtedy wymagać od młodocianego obecności w warsztacie. To zwolnienie jest konieczne, aby praca nie kolidowała z edukacją i aby młody pracownik miał realną możliwość zdobywania kwalifikacji zgodnych z wymaganiami prawnymi i zawodowymi.

Częstym nieporozumieniem związanym z art. 198 KP jest traktowanie zwolnienia młodocianego jako prawa, które wymaga specjalnego wniosku lub jest tylko sugestią dla pracodawcy. W rzeczywistości jest to obowiązek, którego niedopełnienie może skutkować odpowiedzialnością pracodawcy lub konsekwencjami prawnymi. Ponadto, niektórzy pracodawcy mylnie zwalniają młodocianych tylko na część zajęć, które według harmonogramu wpływają na efekty pracy, ignorując cały czas potrzebny do edukacji. Innym błędem jest niewliczanie tego zwolnienia do czasu pracy lub potrącanie z wynagrodzenia. Przepis jasno określa, że zwolnienie jest na czas zajęć i nie może wpływać negatywnie na prawa młodocianego pracownika. W przypadku wątpliwości dotyczących zakresu lub długości takiego zwolnienia, wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, by właściwie zastosować art. 198.

W sprawach indywidualnych dotyczących stosowania art. 198 KP warto zwrócić się do specjalisty prawa pracy, by uzyskać precyzyjną interpretację i wsparcie przy realizacji obowiązków pracodawcy lub ochrony praw młodocianego.