Art. 180¹ Kodeksu pracy określa szczególne zasady udzielania urlopu macierzyńskiego w sytuacji urodzenia martwego dziecka lub śmierci dziecka w pierwszych tygodniach życia. Przepis ten reguluje dwa główne przypadki: gdy dziecko umiera przed upływem 8 tygodni od urodzenia lub urodzi się martwe oraz gdy śmierć dziecka nastąpi po upływie tego okresu. W obu przypadkach pracownicy przysługuje prawo do urlopu macierzyńskiego, jednak w różnym wymiarze i na różnych zasadach.
W pierwszej sytuacji, czyli gdy dziecko urodzi się martwe lub umrze przed upływem 8 tygodni życia, pracownica może korzystać z urlopu macierzyńskiego przez 8 tygodni po porodzie. W przypadku śmierci dziecka przed upływem tego okresu urlop musi trwać co najmniej 7 dni od dnia zgonu dziecka. Dodatkowo, jeśli przy porodzie urodziło się więcej niż jedno dziecko, a część z nich zmarła, urlop macierzyński przysługuje proporcjonalnie do liczby dzieci, które pozostały przy życiu.
W drugim przypadku, gdy dziecko umrze po upływie 8 tygodni od narodzin, pracownica nadal ma prawo do urlopu macierzyńskiego przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka. Jeśli urodziło się więcej dzieci, które przeżyły, wymiar urlopu macierzyńskiego jest ustalany odpowiednio do ich liczby, z zachowaniem minimalnego 7-dniowego okresu na żałobę po zgonie.
Przepis ma zastosowanie wszędzie tam, gdzie dochodzi do tragicznych sytuacji związanych z urodzeniem martwego dziecka lub śmiercią dziecka w pierwszych tygodniach życia, zapewniając ochronę praw pracownic w tak trudnych momentach. W praktyce pozwala to na przerwę w pracy z tytułu macierzyństwa, nawet jeśli dziecko nie dożyło pełnego okresu zwyczajowego urlopu macierzyńskiego.
Przykładem zastosowania może być sytuacja, gdy pracownica urodziła dwoje bliźniąt, z których jedno dziecko zmarło przed upływem 8 tygodni życia. Wówczas przysługuje jej urlop macierzyński odpowiadający liczbie dzieci żywych, czyli jednego dziecka, jednak minimalnie przez 7 dni od dnia śmierci drugiego dziecka.
Typowym błędem przy stosowaniu artykułu 180¹ KP jest nieuwzględnianie minimalnego 7-dniowego okresu urlopu po śmierci dziecka, lub błędne ustalanie wymiaru urlopu przy urodzeniu więcej niż jednego dziecka, co może prowadzić do nieprawidłowego odebrania praw pracownicy. Ważne jest też rozróżnienie momentu śmierci dziecka w odniesieniu do 8-tygodniowego okresu życia.
W przypadku indywidualnym wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, aby prawidłowo zastosować przepis i ustalić wymiar urlopu macierzyńskiego zgodnie z sytuacją faktyczną.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.