PrawMi

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 180.

Aktualizacja: 30 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:

1)20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;

2)31 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;

3)33 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;

4)35 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;

5)37 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

§ 2.Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego.

§ 3.Po porodzie przysługuje urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1.

§ 4.Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli:

1)pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko;

2)przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.

§ 5.Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego.

§ 6.Pracownica legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu, jeżeli:

1)pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko albo pracownik – inny członek najbliższej rodziny;

2)przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka albo ubezpieczony – inny członek najbliższej rodziny, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.

§ 7.Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi – innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka, legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, z pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego.

§ 8.W przypadkach, o których mowa w § 4 i 6, pracownica składa pracodawcy wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej w sprawie rezygnacji z korzystania z części urlopu macierzyńskiego w terminie nie krótszym niż 7 dni przed przystąpieniem do pracy. Do wniosku dołącza się dokumenty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 1868a. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownicy.

§ 9.Części urlopu macierzyńskiego, o której mowa w § 4 pkt 1, § 5, § 6 pkt 1 i § 7, pracodawca udziela, odpowiednio, pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi – innemu członkowi najbliższej rodziny, na wniosek w postaci papierowej lub elektronicznej składany w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z części urlopu. Do wniosku dołącza się dokumenty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 1868a. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika – ojca wychowującego dziecko albo pracownika – innego członka najbliższej rodziny.

§ 10.Pracownica, która przebywa w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, może przerwać urlop macierzyński na okres pobytu w tym szpitalu albo zakładzie leczniczym, jeżeli:

1)część urlopu macierzyńskiego za ten okres wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko albo pracownik – inny członek najbliższej rodziny;

2)osobistą opiekę nad dzieckiem w tym okresie będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka albo ubezpieczony – inny członek najbliższej rodziny, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.

§ 11.Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi – innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje, w przypadku przerwania przez ubezpieczoną – matkę dziecka pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego odpowiadającej okresowi, w którym ubezpieczona – matka dziecka przebywa w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.

§ 12.W przypadku zgonu pracownicy w czasie urlopu macierzyńskiego albo ubezpieczonej – matki dziecka w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu, pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi – innemu członkowi najbliższej rodziny, przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu zgonu pracownicy albo ubezpieczonej – matki dziecka.

§ 13.W przypadku porzucenia dziecka przez pracownicę w czasie urlopu macierzyńskiego albo ubezpieczoną – matkę dziecka w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu, pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi – innemu członkowi najbliższej rodziny, przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu porzucenia dziecka, nie wcześniej jednak niż po wykorzystaniu przez:

1)pracownicę, po porodzie, co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego;

2)ubezpieczoną – matkę dziecka, zasiłku macierzyńskiego za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie.

§ 14.Łączny wymiar urlopu macierzyńskiego oraz urlopu macierzyńskiego i okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi tego urlopu w okolicznościach, o których mowa w § 4–7 i § 10–13, nie może przekroczyć wymiaru urlopu macierzyńskiego, o którym mowa w § 1.

§ 15.W przypadku:

1)zgonu matki dziecka nieobjętej ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, albo nieposiadającej tytułu do objęcia takim ubezpieczeniem,

2)porzucenia dziecka przez matkę nieobjętą ubezpieczeniem, o którym mowa w pkt 1, albo nieposiadającą tytułu do objęcia takim ubezpieczeniem,

3)niemożności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem przez matkę nieobjętą ubezpieczeniem, o którym mowa w pkt 1, albo nieposiadającą tytułu do objęcia takim ubezpieczeniem, legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji – pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi – innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu zgonu matki dziecka, porzucenia przez nią dziecka albo powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji.

§ 16.W okolicznościach, o których mowa w § 10 pkt 1 i § 11–13 i 15, części urlopu macierzyńskiego udziela się na wniosek składany w postaci papierowej lub elektronicznej przez pracownika – ojca wychowującego dziecko albo pracownika – innego członka najbliższej rodziny. Do wniosku dołącza się dokumenty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 1868a. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika – ojca wychowującego dziecko albo pracownika – innego członka najbliższej rodziny.

§ 17.W przypadku podjęcia przez matkę dziecka nieposiadającą tytułu do objęcia ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zatrudnienia w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko przysługuje, w okresie trwania zatrudnienia matki dziecka, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej od dnia podjęcia zatrudnienia przez matkę dziecka aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1. Przepis § 9 stosuje się odpowiednio.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

VI U 1166/15Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku

Spóźniony wniosek o zasiłek macierzyński – wyrok SR Gdańsk

Fragment uzasadnienia

… - oraz okres urlopu rodzicielskiego. Bezspornym jest, że wnioskodawczyni korzystała z zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego (20 tygodni – art. 180 § 1 pkt 1 kp ) oraz dodatkowego urlopu macierzyńskiego (6 tygodni – art. 182 1 § 1 pkt 1 kp ), łącznie do dnia 5 sierpnia 2015r. Spór dotyczy zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego, którego dotyczy art. 182 1a § 1 i 2 i 4 kp stanowiąc, że…
Czytaj orzeczenie
IX U 306/20Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

IX U 306/20

Fragment uzasadnienia

… urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego (art. 29a ust. 1 ustawy zasiłkowej), tj. okres łącznie 52 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka ( art. 180 § 1 pkt 1 k.p. oraz art. 182 1a § 1 pkt 1 k.p. ). Niewątpliwie zatem M. S. , jako objętej ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa, przysługiwało prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres 52 tygodni od dnia narodzin syna…
  • zasiłek macierzyński
Czytaj orzeczenie
IV U 720/20Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu

IV U 720/20

Fragment uzasadnienia

… Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego. Zgodnie natomiast z art. 180 § 1 pkt 2 k.p. pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 31 tygodni - w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie. Wedle zaś art. 182 1a § 1 pkt 2 k.p. po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres…
Czytaj orzeczenie
IX U 156/20Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

IX U 156/20

Fragment uzasadnienia

… i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze (art. 30a ust. 1 ustawy zasiłkowej). W przypadku urodzenia jednego dziecka wymiar urlopu macierzyńskiego wynosi 20 tygodni ( art. 180 § 1 pkt 1 k.p. ). Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego pracownik ma prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do 32 tygodni ( art. 182 1a § 1 pkt 1 k.p. ). Urlop…
  • zasiłek macierzyński
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 180: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 180 Kodeksu pracy precyzuje szczegółowo kwestie dotyczące urlopu macierzyńskiego przysługującego pracownicom po urodzeniu dziecka. Przepis wskazuje konkretne okresy urlopu, które zależą od liczby urodzonych dzieci przy jednym porodzie, zaczynając od 20 tygodni w przypadku jednego dziecka i zwiększając się wraz z liczbą dzieci, aż do 37 tygodni dla pięciorga lub więcej dzieci. Urlop macierzyński można rozpocząć również przed przewidywaną datą porodu, lecz nie więcej niż 6 tygodni wcześniej. Co istotne, niewykorzystany przed porodem urlop macierzyński przysługuje po porodzie aż do wyczerpania pełnego wymiaru.

Przepis znajduje zastosowanie zawsze, gdy pracownica urodzi dziecko i będzie korzystać z urlopu macierzyńskiego w wymiarze przewidzianym w ustawie. Dodatkowo regulacje dotyczą sytuacji wyjątkowych, na przykład kiedy matka dziecka przebywa w szpitalu i nie może sprawować opieki nad dzieckiem osobiście, lub gdy nastąpi śmierć matki, porzucenie dziecka czy też konieczność przeniesienia części urlopu na ojca dziecka bądź innego najbliższego członka rodziny. W takich okolicznościach możliwe jest przerwanie urlopu macierzyńskiego i przekazanie jego części innemu uprawnionemu pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek.

Przykładowa sytuacja to matka, która po porodzie wykorzystała osiem tygodni urlopu macierzyńskiego, ale musi pozostać w szpitalu ze względów zdrowotnych, co uniemożliwia jej opiekę nad dzieckiem. Wówczas może przerwać urlop macierzyński na czas hospitalizacji, pod warunkiem że ojciec dziecka lub inny członek najbliższej rodziny przejmie opiekę nad dzieckiem i będzie korzystał z części tego urlopu. Po powrocie matki do domu urlop może być wznowiony.

Częstym nieporozumieniem wynikającym z art. 180 KP jest błędne rozumienie możliwości przekazania urlopu macierzyńskiego na ojca lub innego członka rodziny bez spełnienia warunków określonych w przepisie, jak na przykład wykorzystanie przez matkę co najmniej 8 lub 14 tygodni urlopu macierzyńskiego przed przeniesieniem jego części. Ponadto, często niejasne są zasady składania wniosków oraz konieczność dokumentowania sytuacji zdrowotnych i rodzinnych, co może powodować opóźnienia lub odmowy. Warto też zauważyć, że zarówno rezygnacja z urlopu macierzyńskiego przez matkę, jak i przerwanie go, wymaga odpowiednich formalności i wniosków kierowanych do pracodawcy, który ma obowiązek je uwzględnić.

Podsumowując, art. 180 KP szczegółowo określa prawa i obowiązki związane z urlopem macierzyńskim oraz możliwość przekazania jego części innym osobom bliskim dziecku. W indywidualnych sytuacjach interpretacja i zastosowanie tych regulacji może wymagać konsultacji ze specjalistą, aby właściwie zabezpieczyć prawa pracownika i prawidłowo stosować przepisy.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Jak długo trwa urlop macierzyński przy urodzeniu jednego dziecka?

Urlop macierzyński trwa 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie.

Czy urlop macierzyński można zacząć przed porodem?

Tak, pracownica może wykorzystać urlop macierzyński nie wcześniej niż 6 tygodni przed przewidywaną datą porodu.

Czy można przerwać urlop macierzyński i przekazać go ojcu dziecka?

Tak, po wykorzystaniu co najmniej 8 lub 14 tygodni urlopu macierzyńskiego matka może przerwać urlop, a jego część przekazać ojcu lub innemu członkowi rodziny, jeśli spełnione są warunki określone w przepisie.

Co się dzieje z urlopem macierzyńskim w przypadku śmierci matki dziecka?

Prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu zgonu matki przysługuje ojcu wychowującemu dziecko lub innemu najbliższemu członkowi rodziny.

Jakie formalności są potrzebne przy przeniesieniu części urlopu macierzyńskiego na inną osobę?

Należy złożyć stosowny wniosek w formie papierowej lub elektronicznej oraz dołączyć wymagane dokumenty, a pracodawca jest obowiązany uwzględnić taki wniosek.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 180
← Wróć do pełnej ustawy

Powiązane artykuły na blogu PrawMi

Zobacz wszystkie artykuły na blogu