Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 18^3a.

Aktualizacja: 30 lipca 2026

Treść przepisu
Wyjaśnienie

§ 1.Pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony, zatrudnienie w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

§ 2.Równe traktowanie w zatrudnieniu oznacza niedyskryminowanie w jakikolwiek sposób, bezpośrednio lub pośrednio, z przyczyn określonych w § 1.

§ 3.Dyskryminowanie bezpośrednie istnieje wtedy, gdy pracownik z jednej lub z kilku przyczyn określonych w § 1 był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż inni pracownicy.

§ 4.Dyskryminowanie pośrednie istnieje wtedy, gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje albo szczególnie niekorzystna sytuacja w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn określonych w § 1, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.

§ 5.Przejawem dyskryminowania w rozumieniu § 2 jest także:

1)działanie polegające na zachęcaniu innej osoby do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu lub nakazaniu jej naruszenia tej zasady;

2)niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery (molestowanie).

§ 6.Dyskryminowaniem ze względu na płeć jest także każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika, w szczególności stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy (molestowanie seksualne).

§ 7.Podporządkowanie się przez pracownika molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu, a także podjęcie przez niego działań przeciwstawiających się molestowaniu lub molestowaniu seksualnemu nie może powodować jakichkolwiek negatywnych konsekwencji wobec pracownika.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Wyjaśnienie przepisu

Artykuł 18 3a Kodeksu pracy w sposób szczegółowy określa zasadę równego traktowania pracowników. Przepis stanowi, że pracownicy muszą być traktowani jednakowo w zakresie nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkoleń podnoszących kwalifikacje. Zakaz dyskryminacji dotyczy licznych cech, w tym płci, wieku, niepełnosprawności czy orientacji seksualnej. Przepis definiuje ponadto, czym jest dyskryminacja bezpośrednia oraz pośrednia oraz wskazuje na przejawy dyskryminacji w formie molestowania i molestowania seksualnego. Również nakazuje, aby działania przeciwstawiające się molestowaniu nie skutkowały negatywnymi konsekwencjami dla pracownika.

Przepis z art. 18 3a KP ma zastosowanie każdorazowo, gdy dochodzi do podejmowania decyzji kadrowych lub organizacyjnych dotyczących pracowników. Dotyczy wszystkich etapów zatrudnienia, od zawierania umów, poprzez realizację świadczeń pracy, aż do zakończenia stosunku pracy. Równe traktowanie jest obowiązkiem pracodawcy i obejmuje zarówno bezpośrednie, jawne działania, jak i pośrednie skutki pozornie neutralnych regulacji, które mogą powodować nierówne traktowanie wybranych grup pracowniczych. Jest to zatem norma o charakterze prewencyjnym i sankcyjnym wobec dyskryminacji.

Praktyczna ilustracja stosowania przepisu: wyobraźmy sobie przedsiębiorstwo, w którym zarząd podejmuje decyzję o wprowadzeniu wymogu dostępności pracownika do pracy wyłącznie w godzinach pełnego etatu. Taka zasada może pośrednio dyskryminować osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze, które często są rodzicami małych dzieci lub opiekunami. Zatem pomimo pozornej neutralności tego kryterium, może to skutkować ograniczeniem ich możliwości awansu lub dostępu do szkoleń. W świetle art. 18 3a KP takie działanie wymaga uzasadnienia i spełnienia warunku, iż środki służące osiągnięciu celu pracy są stosowne i konieczne. Brak takiego uzasadnienia będzie naruszeniem zasady równego traktowania.

Najczęstsze błędy i nieporozumienia dotyczą mylenia dyskryminacji bezpośredniej z działaniem formalnie jednakowym dla wszystkich, które w rzeczywistości uprzywilejowuje określoną grupę. Pracodawcy nierzadko ignorują konieczność oceny wpływu swoich decyzji na różne grupy pracowników oraz warunek obiektywnego uzasadnienia podjętych środków. Często bagatelizuje się także problem molestowania jako formy dyskryminacji, co powoduje niedostateczną ochronę ofiar. Ponadto, wiele osób nie wie, że sprzeciw wobec molestowania nie może skutkować sankcjami wobec pracownika. Artykuł 18 3a KP zawiera więc kluczowe zasady i zabezpieczenia dla ochrony godności i równości w pracy. W przypadku konkretnej sytuacji prawnej rekomendujemy konsultację z prawnikiem, który pomoże indywidualnie ocenić stan prawny i możliwe działania.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza równe traktowanie w pracy według art. 18 3a KP?

Oznacza to, że pracownicy nie mogą być dyskryminowani ze względu na takie cechy jak płeć, wiek, niepełnosprawność i inne wymienione w przepisie, w różnych aspektach zatrudnienia.

Czym różni się dyskryminacja bezpośrednia od pośredniej według tego artykułu?

Dyskryminacja bezpośrednia polega na jawnie mniej korzystnym traktowaniu pracownika, a pośrednia na pozornie neutralnych działaniach, które skutkują nierównościami dla wybranej grupy.

Czy molestowanie seksualne jest objęte zakazem równego traktowania?

Tak, molestowanie seksualne oraz inne zachowania naruszające godność pracownika są wyraźnie uznane za formę dyskryminacji i są zabronione.

Czy pracownik może być karany za sprzeciw wobec molestowania?

Nie, zgodnie z art. 18 3a KP nie można stosować negatywnych konsekwencji wobec pracownika, który przeciwdziała molestowaniu.

Jakie działania zachęcające do łamania zasady równego traktowania są zabronione?

Zabronione jest nakłanianie innych do łamania zasady równego traktowania lub nakazywanie takich działań.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 183a

← Wróć do pełnej ustawy