Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Pracownik ma prawo do wypoczynku, który zapewniają przepisy o czasie pracy, dniach wolnych od pracy oraz o urlopach wypoczynkowych.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… organizacji pracy, regulacji w zakresie urlopów. Uregulowania te mają służyć realizacji podstawowych zasad prawa pracy tj. przede wszystkim prawa pracownika do wypoczynku ( art. 14 k.p. ). Celem ich jest określenie granic głównego zobowiązania pracownika do wykonywania pracy, którą przyjął nawiązując stosunek pracy ( art. 22 k.p. ). Przejawem tego obowiązku jest obowiązek przestrzegania czasu pracy w zakładzie pracy ( art.…
Fragment uzasadnienia
… nazywa powód - „pod telefonem”), który dla powszechnego stosunku pracy jest re- gulowany, w obecnym stanie prawnym, w art. 1515 k.p. (a przed 1 stycznia 2004 r. był regulowany w art. 144 k.p.). Jej istotą jest obowiązek pracownika pozostawania w czasie określonym w poleceniu pracodawcy w faktycznej gotowości do pracy oraz stawienia się do zakładu pracy w razie wezwania w celu udzielenia świadczeń zdro- wotnych (art. 32k…
Fragment uzasadnienia
… tj. w dniu ustawowo wolnym od pracy. Jednocześnie § 4 ust. 1 rozporządzenia jest przepisem bezwzględnie obowiązującym, wywodzącym się z podstawowych zasad prawa pracy (art. 14 k.p.). Oznacza to, że jego pominięcie jest rażącym naruszeniem praw pracownika. Rewidujący trafnie podniósł, że prawo pracownika do innego dnia wolnego od pracy w tygodniu w zamian za pracę w niedzielę jest niezależne od jego prawa do co trzeciej…
Fragment uzasadnienia
… Tego rodzaju regulacja prawna jest w sposób oczywisty związana z celem urlopu, który jest jedną z instytucji zabezpieczających prawo pracownika do wypoczynku ( art. 14 KP ), gwarantowane w art. 66 Konstytucji . Nie ma więc podstaw, aby twierdzić, że urlopu wypoczynkowego w sytuacji opisanej w art. 163§ 3 KP - jak przyjął Sąd Rejonowy- pracodawca obowiązany jest udzielić pracownikowi także w sytuacji, w której udzielenie…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 14: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 14 Kodeksu pracy formułuje jedną z podstawowych zasad prawa pracy: pracownik ma prawo do wypoczynku. Przepis nie określa samodzielnie wymiaru odpoczynku ani sposobu jego udzielania, lecz wskazuje trzy grupy regulacji, które to prawo urzeczywistniają: przepisy o czasie pracy, przepisy o dniach wolnych od pracy oraz przepisy o urlopach wypoczynkowych. Oznacza to, że art. 14 pełni funkcję normy kierunkowej - wyznacza wartość, którą pozostałe przepisy Kodeksu pracy mają konkretyzować. Zasada ta jest adresowana zarówno do pracodawców, którzy organizują proces pracy, jak i do organów stosujących prawo, które interpretują przepisy szczegółowe. Z brzmienia art. 14 wynika też, że wypoczynek nie jest przywilejem uzależnionym od dobrej woli pracodawcy, lecz prawem przysługującym każdemu pracownikowi.
Art. 14 znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia ze stosunkiem pracy, niezależnie od podstawy jego nawiązania i wymiaru etatu. Zasada ta stanowi punkt odniesienia przy wykładni przepisów o normach i wymiarze czasu pracy, o okresach odpoczynku dobowego i tygodniowego, o pracy w niedziele i święta oraz o urlopach wypoczynkowych. Ma znaczenie zwłaszcza w sytuacjach spornych lub niejednoznacznych, gdy przepis szczegółowy można rozumieć na kilka sposobów - wtedy pierwszeństwo powinna mieć wykładnia sprzyjająca realnemu odpoczynkowi pracownika. Przepis ten bywa również przywoływany przy ocenie postanowień umów o pracę, regulaminów pracy czy poleceń pracodawcy dotyczących organizacji czasu pracy. Sam art. 14 nie tworzy jednak samodzielnego roszczenia o konkretną liczbę dni wolnych - podstawą takich żądań są przepisy szczegółowe.
Pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy przez kilka tygodni z rzędu jest proszony o pozostawanie w zakładzie po godzinach oraz o pracę w kolejne soboty, tak że praktycznie nie ma pełnego dnia bez obowiązków służbowych. Pracodawca tłumaczy to sezonowym spiętrzeniem zamówień i zapowiada rozliczenie nadgodzin dopiero pod koniec roku. Taka organizacja pracy kłóci się z zasadą wyrażoną w art. 14 Kodeksu pracy, ponieważ w praktyce pozbawia pracownika odpoczynku, który mają zapewniać przepisy o czasie pracy i dniach wolnych. Pracownik może zwrócić się do pracodawcy o ustalenie harmonogramu respektującego okresy odpoczynku, a w razie potrzeby zgłosić sprawę Państwowej Inspekcji Pracy.
Pierwszym błędem jest traktowanie art. 14 jako przepisu, z którego wprost wynika prawo do konkretnej liczby dni urlopu - wymiar urlopu regulują odrębne przepisy Kodeksu pracy. Drugim jest przekonanie, że pracownik może skutecznie zrzec się odpoczynku w zamian za wyższe wynagrodzenie; zasady prawa pracy mają charakter ochronny i takie ustalenia budzą poważne wątpliwości. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że zgoda pracownika na stałą pracę w dni wolne sanuje każdą organizację czasu pracy. Wreszcie mylne jest przekonanie, że przepis dotyczy wyłącznie urlopu wypoczynkowego - obejmuje on cały system odpoczynku, w tym przerwy i odpoczynek dobowy oraz tygodniowy przewidziany w przepisach o czasie pracy. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy sporze z pracodawcą o rozliczenie czasu pracy, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie. Art. 14 ustanawia ogólną zasadę prawa do wypoczynku, natomiast konkretny wymiar urlopu wypoczynkowego określają odrębne przepisy Kodeksu pracy.
Tak, zasada z art. 14 obejmuje każdego pracownika zatrudnionego w ramach stosunku pracy. Szczegółowe uprawnienia są przy niepełnym etacie ustalane proporcjonalnie na podstawie przepisów szczegółowych.
Przepisy o wypoczynku mają charakter ochronny, dlatego umowne zrzeczenie się odpoczynku budzi poważne wątpliwości prawne. Warunki pracy mniej korzystne niż przewidziane w Kodeksie pracy zasadniczo nie są skuteczne.
W pierwszej kolejności warto zwrócić się do pracodawcy o zmianę organizacji czasu pracy. Jeżeli to nie przyniesie skutku, można zgłosić sprawę Państwowej Inspekcji Pracy lub rozważyć drogę sądową.
Przepis odnosi się do całego systemu wypoczynku: przepisów o czasie pracy, o dniach wolnych od pracy oraz o urlopach wypoczynkowych. Obejmuje więc również odpoczynek dobowy i tygodniowy.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 14