Przepis zawarty w art. 117 Kodeksu pracy precyzuje zasady odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu pracy. W paragrafie 1 wskazuje, że pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim jej powstaniu lub zwiększeniu przyczyniły się podmioty takie jak pracodawca lub inne osoby. To oznacza, że gdy szkoda jest wynikiem współdziałania lub błędu zarówno pracownika, jak i pracodawcy, odpowiedzialność może być ograniczona lub wyłączona dla pracownika. W paragrafie 2 norma wskazuje na brak odpowiedzialności pracownika za ryzyko działalności pracodawcy, czyli nie odpowiada on za szkodę wynikającą z działania w granicach dozwolonego ryzyka zawodowego. Paragraf 3 został uchylony i nie jest obecnie obowiązujący.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy dochodzi do szkody w stosunku pracy, a kwestia odpowiedzialności za tę szkodę wymaga ustalenia udziału poszczególnych stron. Odpowiedzialność pracownika jest tu ograniczona, zwłaszcza gdy szkoda ma charakter współdziałania przyczyn czy też wypływa z ryzyka związanego z prowadzoną działalnością pracodawcy. Zasada ta obowiązuje zarówno w przypadku szkód materialnych, jak i niematerialnych związanych z wykonywaną pracą.
Praktyczny przykład zastosowania art. 117 KP może mieć miejsce w warsztacie samochodowym, gdzie pracownik uszkodził narzędzie, ale jednocześnie nowe urządzenia miały wadę fabryczną dostrzeżoną przez pracodawcę. W takim przypadku pracownik nie będzie ponosił pełnej odpowiedzialności za szkodę, ponieważ przyczynił się do niej pracodawca, który nie dopełnił obowiązków w zakresie kontroli sprzętu. Ponadto, jeśli szkoda powstała w trakcie normalnej, dozwolonej działalności warsztatu, ryzyko pracy obciąża pracodawcę, a nie pracownika.
Często spotykanym błędem jest mylenie odpowiedzialności pracownika z jednoosobową winą, bez analizy udziału innych podmiotów w powstaniu szkody. Nierzadko nie uwzględnia się ryzyka działalności pracodawcy, co prowadzi do niesłusznego obarczania pracownika pełną odpowiedzialnością. Ważne jest też, aby pamiętać, że odpowiedzialność ma charakter legalny i musi być dokładnie ustalona, a nie oparta na domniemaniach. Zawsze, gdy pojawiają się wątpliwości co do interpretacji art. 117 KP, warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
