Art. 398¹¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 398[11] KPC reguluje sposób, w jaki Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną, czyli przesądza, czy sprawa zostanie rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie. Zasadą wyrażoną w § 1 jest rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, a więc bez udziału stron i bez publicznego wysłuchania ich wystąpień. Od tej zasady przewidziano wyjątek: rozprawa jest przewidziana wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, a skarżący złożył w skardze kasacyjnej wniosek o rozpoznanie jej na rozprawie. Niezależnie od tego Sąd Najwyższy może skierować sprawę na rozprawę także wtedy, gdy przemawiają za tym inne względy, co jest pozostawione jego ocenie. Kolejne paragrafy porządkują przebieg samej rozprawy: sędzia sprawozdawca zwięźle przedstawia stan sprawy ze szczególnym uwzględnieniem podstaw i wniosków kasacyjnych (§ 2), przewodniczący może ograniczyć czas wystąpień stron stosownie do wagi i zawiłości sprawy (§ 3), a jeżeli w rozprawie bierze udział Prokurator Generalny lub upoważniony przez niego prokurator, głos otrzymuje on po wysłuchaniu stron (§ 4).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, a więc już po tym, jak skarga została skutecznie wniesiona i przyjęta do rozpoznania. Kluczowe znaczenie ma to, że wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie musi zostać zamieszczony w samej skardze kasacyjnej, a nie zgłoszony dowolnie w późniejszym piśmie. Sam wniosek nie wystarcza - musi mu towarzyszyć wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Paragrafy 2-4 znajdują zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy sprawa faktycznie trafi na rozprawę; przy posiedzeniu niejawnym nie ma wystąpień stron ani ograniczania czasu głosu.

Przykład

Pełnomocnik przedsiębiorcy wnosi skargę kasacyjną od wyroku sądu apelacyjnego, wskazując, że w sprawie pojawiła się rozbieżnie rozstrzygana kwestia wykładni przepisu o przedawnieniu roszczeń. W skardze zamieszcza wyraźny wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uzasadniając, że chodzi o istotne zagadnienie prawne. Jeżeli Sąd Najwyższy podzieli tę ocenę, wyznaczy rozprawę, na której sędzia sprawozdawca najpierw zwięźle zreferuje stan sprawy oraz podstawy kasacyjne, a następnie przewodniczący udzieli głosu pełnomocnikom, mogąc ograniczyć czas ich wystąpień. Gdyby jednak sprawa okazała się typowa i pozbawiona takiego zagadnienia, skarga zostałaby rozpoznana na posiedzeniu niejawnym mimo złożonego wniosku.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że sam wniosek strony automatycznie wymusza wyznaczenie rozprawy - art. 398[11] KPC wiąże ten skutek z łącznym wystąpieniem wniosku i istotnego zagadnienia prawnego. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie posiedzenia niejawnego jako gorszego trybu rozstrzygnięcia; jest to tryb podstawowy i rozstrzygnięcie zapada tak samo merytorycznie. Mylące bywa też przekonanie, że na rozprawie strona może mówić dowolnie długo, podczas gdy § 3 wprost pozwala przewodniczącemu ograniczyć czas wystąpienia. Wreszcie udział Prokuratora Generalnego nie oznacza, że zabiera on głos jako pierwszy - przepis lokuje jego wystąpienie po wysłuchaniu stron. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena, czy występuje istotne zagadnienie prawne, wymaga analizy konkretnych akt.