Art. 183⁸.

Co stanowi przepis

Art. 183(8) KPC określa, w jaki sposób sąd może skierować strony toczącego się procesu cywilnego do mediacji. Zgodnie z § 1 sąd może to uczynić na każdym etapie postępowania, a postanowienie o skierowaniu do mediacji, o zmianie mediatora lub o przedłużeniu terminu na jej przeprowadzenie może wydać także referendarz sądowy. Paragraf 2 zastrzega jednak, że mediacji nie prowadzi się, jeżeli strona sprzeciwi się jej w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia jej postanowienia kierującego do mediacji; sprzeciw jest bezskuteczny, gdy strona wcześniej, przed wydaniem postanowienia, wyraziła zgodę na mediację. Przepis przewiduje ponadto instytucję spotkania informacyjnego o polubownych metodach rozwiązywania sporów (§ 4), obowiązek wstępnej oceny przez przewodniczącego, czy skierować strony do mediacji (§ 5), oraz możliwość obciążenia kosztami strony, która bez uzasadnienia nie stawi się na wezwanie (§ 6).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma dotyczy spraw cywilnych rozpoznawanych przez sąd, w których dopuszczalne jest zawarcie ugody. Skierowanie do mediacji może nastąpić zarówno przed pierwszą rozprawą, jak i w toku dalszego postępowania, także w drugiej instancji. Paragraf 3 wyłącza stosowanie § 1 w postępowaniu upominawczym i nakazowym, chyba że doszło do skutecznego wniesienia zarzutów - dopiero wtedy sprawa wraca do zwykłego trybu rozpoznania i mediacja staje się możliwa. Spotkanie informacyjne, o którym mowa w § 4, może być prowadzone nie tylko przez sędziego, lecz również przez referendarza sądowego, urzędnika sądowego, asystenta sędziego albo stałego mediatora. Przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę przewodniczący ma obowiązek rozważyć zasadność skierowania stron do mediacji i w razie potrzeby może wezwać je do osobistego stawiennictwa na posiedzeniu niejawnym.

Przykład

W sprawie o zapłatę wynagrodzenia za wykonany remont sąd, jeszcze przed wyznaczeniem rozprawy, wydaje postanowienie o skierowaniu stron do mediacji i wyznacza mediatora. Pozwany wykonawca otrzymuje odpis postanowienia i w ciągu tygodnia składa pisemny sprzeciw wobec mediacji - w takiej sytuacji mediacji się nie prowadzi, a sprawa toczy się dalej przed sądem. Gdyby jednak wcześniej, np. w odpowiedzi na pozew, oświadczył, że zgadza się na mediację, późniejszy sprzeciw nie odniósłby skutku. Jeżeli natomiast strona zostałaby wezwana na spotkanie informacyjne i bez usprawiedliwienia się nie stawiła, sąd może obciążyć ją kosztami stawiennictwa poniesionymi przez przeciwnika.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd to przekonanie, że skierowanie do mediacji na podstawie art. 183(8) KPC oznacza przymus jej prowadzenia - w rzeczywistości wystarczy sprzeciw złożony w terminie tygodnia. Drugim nieporozumieniem jest mylenie sprzeciwu wobec mediacji z brakiem obowiązku stawiennictwa: niestawiennictwo na spotkaniu informacyjnym lub posiedzeniu niejawnym może wiązać się z konsekwencjami kosztowymi. Warto też pamiętać, że tygodniowy termin jest liczony od ogłoszenia lub doręczenia postanowienia i nie podlega dowolnemu przedłużaniu. Mediacja nie zastępuje wyroku - dopiero ugoda zatwierdzona przez sąd wywołuje skutki prawne. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.