Art. 183⁹.

Co stanowi przepis

Art. 183(9) KPC reguluje trzy powiązane ze sobą kwestie organizacyjne związane z mediacją prowadzoną na skutek skierowania stron przez sąd. Po pierwsze, paragraf 1 przewiduje, że jeżeli strony same nie wskazały osoby mediatora, to sąd, kierując je do mediacji, wyznacza mediatora, który ma odpowiednią wiedzę i umiejętności w zakresie prowadzenia mediacji w sprawach danego rodzaju. Ustawodawca nakazuje przy tym brać pod uwagę w pierwszej kolejności stałych mediatorów, czyli osoby wpisane na prowadzone przy sądach okręgowych listy. Po drugie, paragraf 2 przyznaje mediatorowi prawo do zapoznania się z aktami sprawy, z zastrzeżeniem, że strona może się temu sprzeciwić w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia lub doręczenia postanowienia kierującego strony do mediacji. Po trzecie, paragraf 3 nakłada na przewodniczącego obowiązek niezwłocznego przekazania mediatorowi, w uzgodniony z nim sposób, danych kontaktowych stron i ich pełnomocników - adresu korespondencyjnego, numeru telefonu lub adresu poczty elektronicznej - o ile dane te znajdują się w aktach sądowych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy wyłącznie mediacji prowadzonej na podstawie postanowienia sądu, a nie mediacji umownej, którą strony organizują samodzielnie. Warunkiem zastosowania paragrafu 1 jest brak zgodnego wyboru mediatora przez strony - dopiero wtedy wyboru dokonuje sąd. Kryterium doboru nie jest dowolne: mediator ma dysponować kompetencjami adekwatnymi do rodzaju sprawy, na przykład rodzinnej, gospodarczej czy pracowniczej. Paragrafy 2 i 3 stosuje się już po wydaniu postanowienia i mają one umożliwić mediatorowi szybkie nawiązanie kontaktu ze stronami oraz merytoryczne przygotowanie się do spotkania.

Przykład

W sprawie o zapłatę między dwoma przedsiębiorcami sąd kieruje strony do mediacji, ale w postanowieniu strony nie wskazały żadnego mediatora, bo nie doszły w tej kwestii do porozumienia. Sąd wyznacza więc stałego mediatora z listy prowadzonej przy sądzie okręgowym, który specjalizuje się w sporach gospodarczych. Jedna ze stron w ciągu tygodnia od doręczenia postanowienia składa pismo, w którym nie wyraża zgody na zapoznanie się mediatora z aktami - mediator prowadzi wówczas mediację wyłącznie w oparciu o informacje przekazane mu przez strony. Niezależnie od tego przewodniczący przekazuje mediatorowi adresy i numery telefonów obu spółek oraz ich pełnomocników, dzięki czemu mediator może szybko wyznaczyć termin spotkania.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że skierowanie do mediacji na podstawie art. 183(9) KPC pozbawia strony wpływu na osobę mediatora - w istocie strony mogą wybrać innego mediatora, a wybór sądu ma charakter uzupełniający. Mylne jest też założenie, że mediator zawsze automatycznie otrzymuje akta: dostęp ten może zablokować sprzeciw strony złożony w tygodniowym terminie. Nieporozumieniem bywa również traktowanie przekazania danych kontaktowych jako naruszenia prywatności, podczas gdy jest to wyraźny obowiązek ustawowy przewodniczącego. Warto pamiętać, że brak sprzeciwu oznacza zgodę na wgląd mediatora w akta. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.