Artykuł 68 Kodeksu pracy wprowadza szczególne zasady dotyczące nawiązywania stosunku pracy w drodze powołania. Przepis wskazuje, że stosunek pracy może zostać ustanowiony na podstawie powołania wyłącznie w przypadkach przewidzianych w innych odrębnych przepisach prawa. Oznacza to, że powołanie jako sposób nawiązania stosunku pracy nie jest formą uniwersalną, ale ograniczoną do konkretnych sytuacji ustawowych lub wykonawczych. W paragrafie 1¹ norma precyzuje, że w przypadku gdy stosunek pracy zostaje nawiązany przez powołanie, zasadniczo obowiązuje umowa na czas nieokreślony. W wyjątkowych sytuacjach przewidzianych w przepisach szczególnych stosunek pracy może mieć charakter czasowy, czyli być zawarty na okres odpowiadający okresowi powołania. Paragraf 2 został uchylony, co oznacza brak dalszych regulacji w tym zakresie w aktualnym stanie prawnym.
Przepis ma zastosowanie w określonych ustawach bądź aktach wykonawczych, które przewidują powołanie jako formę zatrudnienia. Typowymi przykładami są zatrudnienie na stanowiskach urzędniczych w administracji publicznej lub służbach mundurowych, gdzie obowiązują specjalne procedury powołania na stanowisko. Warunkiem jest spełnienie wymogów prawnych określonych w tych aktach oraz zgodność z podstawą prawną. Artykuł 68 KP dotyczy zatem przede wszystkim sytuacji odrębnych od standardowego zatrudnienia opartego na umowie o pracę zawieranej w formie pisemnej lub ustnej.
W codziennym życiu przykładem zastosowania Art. 68 KP jest powołanie pracownika na stanowisko urzędnicze w jednostce administracji rządowej. Pracownik otrzymuje powołanie pisemne zgodnie z przepisami szczególnymi, co skutkuje nawiązaniem stosunku pracy na czas nieokreślony. Jeśli przepisy szczególne określają, że powołanie trwa np. określoną kadencję, to stosunek pracy jest zawierany na ten czas. Po jej upływie stosunek pracy wygasa automatycznie, chyba że zostanie ponownie powołany.
Częstym błędem przy stosowaniu art. 68 KP jest uznawanie powołania za dowolną formę zatrudnienia. Tymczasem przepis jasno ogranicza stosowanie powołania do przypadków wskazanych w innych aktach prawnych. Ponadto często miesza się pojęcie powołania z powierzeniem stanowiska lub mianowaniem, co mogą regulować inne przepisy. Należy też pamiętać, że powołanie z reguły powoduje nawiązanie stosunku pracy na czas nieokreślony, co stoi w sprzeczności z powszechnymi umowami na czas określony stosowanymi w innych formach zatrudnienia. W razie wątpliwości co do interpretacji tego przepisu i jego zastosowania w konkretnej sprawie, warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
