PrawMi

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 55.

Aktualizacja: 30 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe.

§ 11.Pracownik może rozwiązać umowę o pracę w trybie określonym w § 1 także wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za okres wypowiedzenia.

§ 2.Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy. Przepis art. 52 § 2 stosuje się odpowiednio.

§ 3.Rozwiązanie umowy o pracę z przyczyn określonych w § 1 i 11 pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

III AUa 406/15Sąd Apelacyjny w Białymstoku

Świadczenie przedemerytalne po likwidacji stanowiska – SA

Fragment uzasadnienia

… jego części na innego pracodawcę i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy, d) rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika na podstawie art. 55 § 1 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy z uwagi na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika; Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy powodują, że rozważeniu podlegać mogą przyczyny określone wyżej w punktach a) i b).…
  • świadczenia przedemerytalne
Czytaj orzeczenie
VI U 4672/12Sąd Okręgowy w Bydgoszczy

Odsetki od świadczeń przedemerytalnych – wyrok SO Bydgoszcz

Fragment uzasadnienia

… i niezaproponowania przez tego pracodawcę nowych warunków pracy i płacy; d) rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika na podstawie art. 55 § 1 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy z uwagi na ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków wobec pracownika. Art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zakresie definiowania pojęcia „ rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku…
  • odsetki
Czytaj orzeczenie
III PZ 5/09Wydział III

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za mobbing - postanowienie SN z 2009 r.

Fragment uzasadnienia

… 31 lipca 2007 r. pełnomocnik powoda złożył pismo procesowe w którym sprecyzował powództwo wskazując, że na dochodzoną kwotę 50.000 zł składa się: 6.196,74 jako odszkodowanie z art. 55 § 3 k.p., - 13.803,26 jako odszkodowanie z art. 943 § 4 k.p.; - 30.000 zł jako zadośćuczynienie z art. 943 § 3 k.p. Nadto pełnomocnik powoda wniósł o połączenie tych spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Po połączeniu spraw do…
Czytaj orzeczenie
II PK 18/04Wydział II

Egzekucja świadczenia na podstawie nieprawomocnego wyroku - wyrok SN

Fragment uzasadnienia

… powołując się na zasady współżycia społecznego, podniosły, iż nie wzięto pod uwagę, że z powodu szykan i dyskrymina- cji zostały zmuszone do rozwiązania umów o pracę w trybie art. 55 § 11 k.p. Gdyby powód nie nadużył prawa i rozwiązał z pozwanymi stosunki pracy z własnej inicjaty- wy, musiałby wypłacić wynagrodzenie i odszkodowanie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w kwotach przewyższających uzyskaną…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 4

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 55: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 55 Kodeksu pracy stanowi regulację umożliwiającą pracownikowi rozwiązanie umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia w określonych sytuacjach. Zgodnie z § 1, podstawą do takiego rozwiązania jest orzeczenie lekarskie potwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, oraz niedokonanie przez pracodawcę przeniesienia pracownika do innej, odpowiedniej pracy, zgodnej z jego stanem zdrowia i kwalifikacjami, w terminie określonym w tym orzeczeniu. Ponadto, § 1¹ przewiduje możliwość rozwiązania umowy bez wypowiedzenia także wtedy, gdy pracodawca ciężko narusza podstawowe obowiązki wobec pracownika; w takiej sytuacji pracownik ma prawo do odszkodowania odpowiadającego wynagrodzeniu za okres wypowiedzenia lub za okres pozostały do końca umowy, jeśli była zawarta na czas określony.

Przepis ma zastosowanie zwłaszcza w sytuacjach, kiedy pracownik doświadcza zagrożenia dla zdrowia wynikającego z charakteru pracy i nie zostaje przesunięty na inne stanowisko adekwatne do jego możliwości, lub gdy pracodawca poważnie narusza swoje obowiązki, co może dotyczyć np. niewypłacania wynagrodzenia, mobbingu czy innych istotnych uchybień. W takich przypadkach pracownikowi przysługuje prawo do natychmiastowego rozwiązania umowy i związane z tym prawo do odszkodowania, które rekompensuje zerwanie obowiązujących zwykle procedur wypowiedzenia.

Praktyczny przykład zastosowania art. 55 KP może dotyczyć sytuacji pracownika zakładów przemysłowych, u którego lekarz medycyny pracy stwierdza rozwijające się choroby zawodowe wskutek narażenia na czynniki szkodliwe. Gdy pracodawca, mimo zaleceń lekarza, nie przenosi takiego pracownika do innej pracy, pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, co pozwala mu uniknąć dalszego pogorszenia zdrowia i umożliwia dochodzenie odszkodowania.

Do częstych błędów przy stosowaniu art. 55 KP należy pomijanie wymogu pisemnego oświadczenia o rozwiązaniu umowy z podaniem przyczyny, co jest warunkiem formalnym ważności tego działania. Ponadto, pracownicy czasami mylnie uważają, że mogą rozwiązać umowę w ten sposób w dowolnej sytuacji, podczas gdy prawo zakłada konkretne przesłanki wskazane w przepisie. Niewłaściwe jest także nieprzestrzeganie terminów przewidzianych w orzeczeniu lekarskim przy przeniesieniu pracownika, co skutkuje możliwością zastosowania tej instytucji.

Podsumowując, art. 55 KP daje pracownikowi istotne narzędzia ochrony zdrowia i praw w sytuacjach trudnych relacji z pracodawcą i zagrożeń zdrowotnych, ale jego prawidłowe wykorzystanie wymaga znajomości przesłanek i procedur. W indywidualnych przypadkach zaleca się konsultację z prawnikiem, aby właściwie ocenić sytuację i podjąć odpowiednie kroki.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy pracownik może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego?

Gdy orzeczenie lekarskie stwierdza szkodliwy wpływ pracy na zdrowie, a pracodawca nie przeniesie pracownika do innej odpowiedniej pracy w terminie wskazanym w orzeczeniu.

Czy pracownik otrzymuje odszkodowanie, gdy rozwiązuje umowę z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków przez pracodawcę?

Tak, przysługuje mu odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia lub za czas do końca umowy, jeśli była na czas określony.

Czy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia musi być dokonane na piśmie?

Tak, oświadczenie o rozwiązaniu umowy musi być pisemne i zawierać przyczynę uzasadniającą rozwiązanie.

Jakie skutki wywołuje rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 KP?

Skutki są takie same, jak przy rozwiązaniu umowy przez pracodawcę z zachowaniem okresu wypowiedzenia.

Czy zawsze można rozwiązać umowę bez wypowiedzenia, jeśli nie zgadzam się z pracodawcą?

Nie, prawo przewiduje konkretne sytuacje do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, jak orzeczenie lekarskie lub ciężkie naruszenie obowiązków przez pracodawcę.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 55
← Wróć do pełnej ustawy

Powiązane artykuły na blogu PrawMi

Zobacz wszystkie artykuły na blogu