Co zrobić, gdy okresy pracy się nakładają?

Wlicza się okres najkorzystniejszy dla pracownika spośród nakładających się okresów.

Jakie dokumenty potwierdzają okresy wliczane do zatrudnienia?

Zaświadczenia wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o opłaceniu składek lub zgłoszeniu do ubezpieczeń.

Czy umowa zlecenia liczy się do okresu zatrudnienia?

Tak, jeśli jest opłacana składka na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Czy praca za granicą na innej podstawie niż umowa o pracę jest wliczana?

Udokumentowane okresy takiej pracy można wliczyć do okresu zatrudnienia.

Art. 302 KP - Wliczanie okresów do okresu zatrudnienia

Q: Czy okres prowadzenia działalności gospodarczej jest wliczany do zatrudnienia?

Tak, pod warunkiem że zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

§ 1.Do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 834, 1089, 1222, 1248, 1585, 1871 i 1907 oraz z 2025 r. poz. 39. za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

§ 2.Do okresu zatrudnienia wlicza się okresy:

1)wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,

2)wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej,

3)pozostawania przez osobę fizyczną osobą współpracującą z osobą, o której mowa w pkt 1 lub 2,

4)pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej,

5)pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych – w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

§ 3.Do okresu zatrudnienia wlicza się także udokumentowane okresy, o których mowa w § 1 i 2, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów.

§ 4.Do okresu zatrudnienia wlicza się okres:

1)o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.¹⁸⁾), w którym osoba fizyczna podejmująca działalność gospodarczą nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;

2)pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną wymienioną w pkt 1, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

§ 5.Do okresu zatrudnienia wlicza się okres zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2024 r. poz. 1222 i 1871 oraz z 2025 r. poz. 222, 621, 622, 769 i 1168.

§ 6.Do okresu zatrudnienia wlicza się okres sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

§ 7.Do okresu zatrudnienia wlicza się udokumentowany okres wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy przebyty za granicą.

§ 8.Do okresu zatrudnienia u danego pracodawcy wlicza się pracownikowi okresy, o których mowa w § 1–4 i 7, jeżeli w ramach prowadzenia pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wykonywania umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, wykonywania umowy agencyjnej, pozostawania osobą współpracującą, o której mowa w § 1, § 2 pkt 3 i § 4 pkt 2, pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej, pozostawania członkiem spółdzielni kółek rolniczych, wykonywania działalności, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, w okresie, o którym mowa w tym przepisie, w którym nie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, lub wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy za granicą pracownik ten świadczył pracę na rzecz tego pracodawcy.

§ 9.Osoba współpracująca, o której mowa w § 1, § 2 pkt 3, § 4 pkt 2 i § 6, oznacza osobę współpracującą w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

§ 10.W przypadku nakładania się okresów, o których mowa w § 1–7, lub nakładania się tych okresów na okres pozostawania w stosunku pracy do okresu zatrudnienia wlicza się okres najkorzystniejszy dla osoby, której okresy będą podlegały wliczeniu do okresu zatrudnienia.

§ 11.Okresy, o których mowa w § 1, § 4 pkt 2, § 5 i 6, potwierdza zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o opłaceniu za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu.

§ 12.Okresy, o których mowa w § 2, potwierdza zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

§ 13.Okresy, o których mowa w § 4 pkt 1, potwierdza zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego.

Artykuł 3021 Kodeksu pracy szczegółowo określa zasady wliczania różnych okresów aktywności zawodowej do okresu zatrudnienia. Przepis uwzględnia m.in. okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, wykonywania umów zlecenia lub agencyjnych, jak również sytuacje, kiedy osoba fizyczna pozostaje współpracującą z taką osobą. Wszystkie te okresy wlicza się pod warunkiem opłacenia składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe. W przepisie wskazuje się również, że w przypadku nakładania się różnych okresów, wliczony zostaje okres najkorzystniejszy dla osoby, której okresy dotyczą. Potwierdzenia okresów dokonują odpowiednie zaświadczenia ZUS. Przepis ma zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, gdy osoba pracująca chce, by czas aktywności zawodowej poza klasycznym stosunkiem pracy, ale objęty ubezpieczeniami społecznymi, został zaliczony do jej ogólnego okresu zatrudnienia. Dotyczy to zarówno prowadzenia działalności gospodarczej, umów zlecenia, działalności agencyjnej, przynależności do rolniczych spółdzielni czy również okresów sprawowania opieki nad dzieckiem, jeśli z danego tytułu były opłacane odpowiednie składki. Zawiera ponadto regulacje o preferencyjnym wliczaniu najkorzystniejszego okresu w przypadku kolizji czasowej kilku różnych tytułów aktywności. W codziennym życiu przykład zastosowania tego przepisu może dotyczyć osoby, która przez kilka lat prowadziła działalność gospodarczą i odprowadzała składki ZUS, po czym podjęła etat u innego pracodawcy. Dzięki przepisowi okres prowadzenia działalności zostanie dodany do okresu zatrudnienia, co może mieć wpływ na uprawnienia pracownicze, np. przy ustalaniu prawa do urlopu czy innych świadczeń. Podobnie osoba wykonująca umowę zlecenia i opłacająca składki może zaliczyć ten okres jako pracowniczy, poprawiając swoją historię zatrudnienia. Częste błędy przy stosowaniu tego przepisu dotyczą nieprawidłowego potwierdzania okresów – brak odpowiednich zaświadczeń z ZUS może uniemożliwić zaliczenie takiego czasu jako okresu zatrudnienia. Nierzadko dochodzi też do mylenia okresów, które podlegają wliczeniu z tymi, które nie spełniają wymogów ustawowych, np. braku opłaconych składek na właściwe ubezpieczenia. Ponadto niedokładne ustalenie, który okres jest najkorzystniejszy w przypadku nakładania się kilku tytułów, może skutkować pominięciem pewnych lat pracy lub działalności. Artykuł 3021 preczyście wymienia też, jakie dokumenty potwierdzają wliczenie poszczególnych okresów, co jest szczególnie istotne dla prawidłowego stosowania przepisu. Warto podkreślić, że ten przepis jest istotny zarówno dla osób bezpośrednio zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, jak i dla osób prowadzących własną działalność lub wykonujących pracę na innych podstawach. W przypadku wątpliwości co do zaliczenia konkretnego okresu do czasu zatrudnienia, wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy lub ubezpieczeń społecznych, aby uzyskać precyzyjne informacje i odpowiednią pomoc.

Art. 302¹.

Wyjaśnienie przepisu

Najczęściej zadawane pytania

Obserwuj zmiany tego artykułu

Co oznacza ten artykuł?