Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 221d.

§ 1.Pracodawca nie dopuszcza pracownika do pracy, jeżeli kontrola trzeźwości wykaże obecność alkoholu w organizmie pracownika wskazującą na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości w rozumieniu art. 46 ust. 2 albo 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi albo zachodzi uzasadnione podejrzenie, że pracownik stawił się do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo w stanie nietrzeźwości lub spożywał alkohol w czasie pracy.

§ 2.Informację dotyczącą podstawy niedopuszczenia pracownika do pracy przekazuje się pracownikowi do wiadomości.

§ 3.Na żądanie pracodawcy lub pracownika niedopuszczonego do pracy badanie stanu trzeźwości pracownika przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego.

§ 4.Organ, o którym mowa w § 3, przeprowadza badanie stanu trzeźwości pracownika przy użyciu metod niewymagających badania laboratoryjnego.

§ 5.Organ, o którym mowa w § 3, zleca przeprowadzenie badania krwi, jeżeli:

1)nie ma możliwości przeprowadzenia badania metodą, o której mowa w § 4;

2)pracownik niedopuszczony do pracy odmawia poddania się badaniu metodą, o której mowa w § 4;

3)pracownik niedopuszczony do pracy żąda przeprowadzenia badania krwi pomimo przeprowadzenia badania metodą, o której mowa w § 4;

4)stan pracownika niedopuszczonego do pracy uniemożliwia przeprowadzenie badania metodą, o której mowa w § 4;

5)nie ma możliwości wskazania stężenia alkoholu z powodu przekroczenia zakresu pomiarowego urządzenia wykorzystywanego do pomiaru.

§ 6.Badania, o których mowa w § 4 i 5, przeprowadza się z poszanowaniem godności i intymności pracownika.

§ 7.Zabiegu pobrania krwi dokonuje osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

§ 8.W przypadku gdy wynik badania nie wskazuje na stan po użyciu alkoholu albo stan nietrzeźwości pracownika, okres niedopuszczenia pracownika do pracy jest okresem usprawiedliwionej nieobecności w pracy, za który pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

§ 9.Przebieg badań, o których mowa w § 4 i 5, dokumentuje się z uwzględnieniem:

1)daty, godziny i minuty oraz miejsca przeprowadzenia badania;

2)wyniku badania;

3)danych osobowych pracownika:

a)imienia i nazwiska,

b)numeru PESEL, a jeżeli nie posiada – serii i numeru dokumentu potwierdzającego tożsamość pracownika,

c)daty urodzenia, płci, wzrostu, masy ciała, informacji o chorobach, na jakie pracownik choruje, oraz podpisu pracownika – jeżeli dane te pozyskano w związku z przeprowadzanym badaniem;

4)imienia i nazwiska oraz podpisu osoby przeprowadzającej badanie;

5)imienia, nazwiska, stanowiska i podpisu osoby przeprowadzającej pobranie próbek materiału biologicznego do badań;

6)imienia i nazwiska oraz podpisu osoby, w obecności której przeprowadzono badanie;

7)informacji o objawach lub okolicznościach uzasadniających przeprowadzenie badania oraz dacie i godzinie ich stwierdzenia;

8)innych informacji niezbędnych do oceny wiarygodności i poprawności badania;

9)w przypadku odstąpienia od pobrania próbek krwi – informacji o przyczynie odstąpienia.

§ 10.Organ przeprowadzający badanie, o którym mowa w § 3, przekazuje pracodawcy i pracownikowi niedopuszczonemu do pracy informację w formie pisemnej, obejmującą imię i nazwisko osoby badanej oraz jej numer PESEL, a w przypadku jego braku – serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, datę, godzinę oraz minutę przeprowadzonego badania, a także jego wynik. W przypadku przeprowadzenia kilku pomiarów organ przeprowadzający badanie przekazuje informację o czasie przeprowadzenia pomiarów i wyniku każdego z nich.

§ 11.Do przetwarzania informacji, o której mowa w § 10, stosuje się odpowiednio art. 221c§ 6–9.

Wyjaśnienie przepisu

Art. 22¹d Kodeksu pracy określa prawa i obowiązki pracodawcy oraz pracownika w sytuacji podejrzenia lub stwierdzenia stanu po użyciu alkoholu lub nietrzeźwości u pracownika. Przepis stanowi, że pracodawca nie może dopuścić do pracy osoby, u której kontrola trzeźwości wykazała obecność alkoholu w organizmie na poziomie wskazującym na stan po użyciu alkoholu lub nietrzeźwości, zgodnie z definicjami zawartymi w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ponadto niedopuszczenie do pracy może nastąpić również wtedy, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie, że pracownik spożywał alkohol przed lub w trakcie pracy. Przepis szczegółowo reguluje także procedurę badania stanu trzeźwości, wskazując, że na żądanie jednej ze stron badanie przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego, z wykorzystaniem metod niewymagających badań laboratoryjnych. W przypadku wątpliwości lub odmowy poddania się badaniu przeprowadza się badanie krwi, które musi być wykonane przez osobę z odpowiednimi kwalifikacjami. Przepis nakłada także obowiązek dokumentowania przebiegu badań z uwzględnieniem szczegółowych danych, co ma na celu zapewnienie transparentności i ochronę praw pracownika. Art. 22¹d ma zastosowanie wszędzie tam, gdzie istnieje ryzyko obecności alkoholu u pracownika i konieczność zachowania bezpieczeństwa i dyscypliny pracy. Dotyczy to zarówno sytuacji rutynowej kontroli, jak i sytuacji uzasadnionego podejrzenia. Przykładem może być pracownik, który przychodzi na nocną zmianę i zostaje poddany badaniu alkomatem; jeśli wynik wskazuje na alkohol, pracodawca musi go niedopuszczać do pracy, a pracownik ma prawo do wiedzy o przyczynie tej decyzji. W praktyce często pojawiają się nieporozumienia dotyczące praw pracownika wobec badania trzeźwości, w tym co do prawidłowego trybu i rodzaju badania oraz sposobu dokumentacji wyników. Niewłaściwe traktowanie lub niedokładne dokumentowanie może rodzić spory. Istotne jest też zrozumienie, że okres niedopuszczenia do pracy bez stanu po alkoholu traktowany jest jako usprawiedliwiona nieobecność z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Art. 22¹d KP wprowadza więc szczegółowe środki zabezpieczające zarówno interes pracodawcy, jak i prawa pracownika w tego rodzaju sytuacjach. W indywidualnych przypadkach zaleca się konsultację z prawnikiem, aby właściwie zinterpretować i zastosować przepis w zależności od specyfiki zdarzenia i okoliczności.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy pracodawca może niedopuścić pracownika do pracy z powodu alkoholu?

Pracodawca nie dopuszcza do pracy, jeśli kontrola wykazała stan po użyciu alkoholu lub nietrzeźwość albo istnieje uzasadnione podejrzenie spożycia alkoholu.

Kto przeprowadza badanie trzeźwości pracownika na żądanie?

Badanie na żądanie pracodawcy lub pracownika przeprowadza uprawniony organ powołany do ochrony porządku publicznego.

Jakie metody badania alkoholu są stosowane zgodnie z przepisem?

Badanie przeprowadza się metodami niewymagającymi badań laboratoryjnych, a w określonych sytuacjach badaniem krwi.

Czy pracownik, który nie był pod wpływem alkoholu, zachowuje prawo do wynagrodzenia podczas niedopuszczenia do pracy?

Tak, jeśli wynik badania wyklucza stan po użyciu alkoholu lub nietrzeźwość, okres niedopuszczenia do pracy jest usprawiedliwioną nieobecnością z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Jakie informacje zawiera dokumentacja badania stanu trzeźwości?

Dokumentacja obejmuje datę, godzinę, miejsce badania, wynik, dane osobowe pracownika, oraz szczegóły dotyczące osób conducting the examination and taking samples.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI