Artykuł 1513 Kodeksu pracy ustanawia prawo pracownika do otrzymania innego dnia wolnego, jeśli z przyczyn określonych w art. 151 § 1 wykonywał pracę w dniu, który zgodnie z rozkładem czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy jest dniem wolnym. Oznacza to, że jeśli pracownik był zobowiązany do pracy w dzień, w którym normalnie powinien mieć wolne, ma prawo do rekompensaty w postaci udzielenia innego dnia wolnego. Ten dzień wolny powinien zostać udzielony do końca okresu rozliczeniowego oraz w terminie uzgodnionym z pracownikiem, co ma na celu uwzględnienie jego indywidualnych potrzeb i sytuacji. Zapis ten służy ochronie praw pracownika i zapewnia równowagę między pracą a odpoczynkiem.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy pracownik z konieczności, na mocy przypadków przewidzianych w art. 151 § 1 Kodeksu pracy (dotyczącym m.in. pracy w niedziele, święta czy dni wolne z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy), wykonuje pracę w dniu, który normalnie byłby dla niego dniem wolnym. W takich przypadkach pracodawca jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi innego dnia wolnego w celu zrekompensowania utraconego odpoczynku. Przepis ten ma zatem charakter wyrównawczy i jest częścią systemu norm mających chronić odpoczynek pracownika.
Wyobraźmy sobie sytuację pracownika, który z powodu pilnych zadań w zakładzie pracy musiał pracować w sobotę, która zgodnie z rozkładem czasu pracy powinna być dla niego dniem wolnym. Zgodnie z art. 1513 KP, pracodawca musi zapewnić mu inny dzień wolny w ramach danego okresu rozliczeniowego, na przykład w następnym tygodniu, po wcześniejszym uzgodnieniu terminu z pracownikiem. W praktyce oznacza to, że pracownik nie traci prawa do odpoczynku, mimo że razowy wymóg pracy w dniu wolnym został już spełniony.
Częstym nieporozumieniem związanym z tym przepisem jest pominięcie obowiązku udzielenia dnia wolnego lub niewłaściwe ustalenie terminu jego udzielenia. Niektórzy pracodawcy błędnie uznają, że wypłata dodatkowego wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym zwalnia ich z obowiązku udzielenia innego dnia wolnego. Innym błędem jest brak uzgodnienia terminu dnia wolnego z pracownikiem, co może prowadzić do naruszenia przepisów i ewentualnych roszczeń ze strony pracownika. Artykuł 1513 KP sankcjonuje prawo do rekompensaty w formie wolnego, a zatem należy go stosować ściśle według jego treści. W indywidualnych przypadkach może być wskazane skonsultowanie się z prawnikiem, aby właściwie ustalić prawa i obowiązki stron.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
