Artykuł 1512 Kodeksu pracy ustanawia zasady dotyczące udzielania pracownikom czasu wolnego w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych. Przepis w paragrafie pierwszym pozwala pracodawcy, na wniosek pracownika złożony w formie papierowej lub elektronicznej, udzielić takiego czasu wolnego w wymiarze odpowiadającym przepracowanym godzinom nadliczbowym. Paragraf drugi rozszerza możliwość udzielenia tego czasu wolnego również bez wniosku pracownika, zobowiązując przy tym pracodawcę do udzielenia tego czasu do końca okresu rozliczeniowego. W tym przypadku wymiar czasu wolnego jest o połowę wyższy niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych, jednak bez obniżenia przysługującego wynagrodzenia za cały miesiąc. Paragraf trzeci jednoznacznie wskazuje, że w obu opisanych sytuacjach pracownik nie otrzymuje dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy pracownik wykonuje pracę ponad obowiązujący go wymiar czasu pracy, a zamiast otrzymania dodatkowego wynagrodzenia za te godziny, może skorzystać z równoważnego czasu wolnego. Zarówno praca na wniosek pracownika, jak i decyzja pracodawcy o przyznaniu czasu wolnego bez wniosku, muszą być zrealizowane w odpowiednich terminach i wymiarach. Warunkiem realizacji tego prawa jest także nieutracenie przez pracownika wynagrodzenia za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.
Przykładowo, jeśli pracownik przepracował 4 godziny nadliczbowe, może złożyć wniosek o udzielenie 4 godzin czasu wolnego. Alternatywnie, pracodawca może samodzielnie przyznać 6 godzin wolnego (4 godziny plus połowa tego czasu), pod warunkiem, że nastąpi to przed końcem okresu rozliczeniowego i nie wpłynie na obniżenie wynagrodzenia miesięcznego pracownika. Takie rozwiązanie jest wygodne zarówno dla pracownika, który może wykorzystać czas na prywatne sprawy, jak i dla pracodawcy, który ma możliwość elastycznego gospodarowania czasem pracy.
Często spotykane błędy przy stosowaniu art. 1512 KP to m.in. udzielanie czasu wolnego bez prawidłowego udokumentowania wniosku pracownika lub nieprzestrzeganie terminu udzielenia czasu wolnego w okresie rozliczeniowym. Ponadto niektórzy pracodawcy błędnie wypłacają jednocześnie dodatek za pracę nadliczbową wraz z udzielonym czasem wolnym, co jest sprzeczne z paragrafem trzecim przepisu. Ważne jest zatem dokładne przestrzeganie wymogów formalnych i terminowych wynikających z tego artykułu. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy dochodzi do sporów dotyczących sposobu rekompensaty za nadgodziny, wskazane jest skonsultowanie sytuacji z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.