Artykuł 145 Kodeksu pracy precyzuje zasady skrócenia czasu pracy dla pracowników zatrudnionych w szczególnie uciążliwych lub szkodliwych warunkach. Przepis ten umożliwia zmniejszenie norm czasu pracy przewidzianych w art. 129 § 1 Kodeksu poprzez wprowadzenie przerw wliczanych do czasu pracy lub bezpośrednie obniżenie tych norm. W przypadku pracy monotonnej lub wymagającej trzymania się określonego rytmu, skrócenie polega wyłącznie na dodatku przerw wliczanych do czasu pracy. Przepis ma zatem charakter ochronny, adresowany do pracowników narażonych na negatywne skutki środowiska pracy albo na powtarzalność i jednostajność zadań, które mogą wpływać na ich zdrowie i bezpieczeństwo.
Przepis stosuje się w sytuacji, gdy pracownik świadczy pracę w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, co wymaga dostosowania czasu pracy do tych okoliczności. Drugą przesłanką jest występowanie pracy monotonnej lub o ściśle określonym tempie. Wskazane jest, aby pracodawca po konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami dokonał wykazu prac podlegających tym regulacjom, a także zasięgnął opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną. W ten sposób zapewniona jest fachowa ocena zagrożeń i potrzeba ochrony zdrowia.
Przykładem zastosowania art. 145 KP może być fabryka, gdzie pracownicy na linii produkcyjnej wykonują monotonne czynności przy stałym tempie. Pracodawca, ustalając wykaz prac szczególnie uciążliwych, wprowadza dodatkowe przerwy, które wlicza do czasu pracy, aby zmniejszyć negatywny wpływ monotonii. W innym przypadku, w zakładzie przetwórstwa chemicznego, w którym pracownicy są narażeni na działanie substancji szkodliwych, normy czasu pracy zostają obniżone według ustaleń negocjowanych z przedstawicielami pracowników i potwierdzonych opinią lekarza.
Często spotykanym błędem jest stosowanie skrócenia czasu pracy bez odpowiednich konsultacji z pracownikami lub bez uwzględnienia opinii lekarza. Ponadto mylone bywa pojęcie pracy monotonnej z każdą pracą wymagającą skupienia, co nie zawsze uprawnia do skrócenia czasu pracy na podstawie art. 145. Ważne jest także prawidłowe rozróżnienie stanów szczególnie uciążliwych lub szkodliwych oraz właściwe dokumentowanie ustaleń w wykazie prac. Artykuł 145 KP wskazuje na konieczność procedur konsultacyjnych, które muszą być zachowane, aby skrócenie czasu pracy było zgodne z prawem. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, by właściwie zastosować ten przepis.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
