Art. 1036 Kodeksu pracy dotyczy sytuacji, gdy pracownik zdobywa lub uzupełnia wiedzę i umiejętności na zasadach innych niż te wskazane w art. 1031-1035 KP. Przepis przyznaje w takich przypadkach możliwość uzyskania przez pracownika zwolnienia z całości lub części dnia pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia albo urlopu bezpłatnego. Wymiar tego zwolnienia lub urlopu ustalany jest w porozumieniu między pracodawcą a pracownikiem. Przepis ten więc nie daje automatycznego prawa do wynagrodzenia podczas zwolnienia, stąd jest to rozwiązanie elastyczne i zależne od indywidualnych ustaleń stron stosunku pracy.
Przepis ma zastosowanie wtedy, gdy pracownik realizuje formę kształcenia lub podnoszenia kwalifikacji, która nie jest objęta kategoriami przewidzianymi w art. 1031-1035 KP, czyli np. szkolenia niebędące obowiązkowymi kursami organizowanymi przez pracodawcę lub ustawowo przewidzianymi formami nauki. W takich przypadkach to porozumienie z pracodawcą decyduje o możliwości i zakresie udzielenia zwolnienia lub urlopu bezpłatnego. To oznacza, że nie istnieje tutaj roszczenie pracownika do takiego urlopu lub zwolnienia na mocy samego prawa, ale istnieje możliwość jego uzgodnienia.
Przykładowo, pracownik chcąc zdobyć dodatkowe kwalifikacje na kursie zawodowym, który nie jest obowiązkowy ani zaliczany do przewidzianych w przepisach 1031-1035, może zwrócić się do pracodawcy z prośbą o udzielenie zwolnienia bez wynagrodzenia lub urlopu bezpłatnego na czas trwania zajęć. Pracodawca i pracownik wspólnie ustalają, czy i w jakim zakresie pracownik może nie świadczyć pracy, co daje elastyczność i pozwala na pogodzenie nauki z obowiązkami zawodowymi.
Częstym nieporozumieniem jest mylenie tego przepisu z sytuacjami przewidzianymi w art. 1031-1035 KP, gdzie są jasne reguły dotyczące zwolnienia z zachowaniem prawa do wynagrodzenia lub urlopu szkoleniowego. Tutaj natomiast urlop lub zwolnienie jest bezpłatne i zależne od uzgodnień, co nie zawsze jest do końca zrozumiane przez pracowników. Ponadto zdarza się, że brak pisemnego porozumienia z pracodawcą prowadzi do niejasności co do zasad przebywania poza pracą. Warto więc zawsze spisać warunki takiego zwolnienia.
Podsumowując, Art. 1036 KP daje możliwość udzielania pracownikowi czasu wolnego w celu zdobywania lub uzupełniania wiedzy poza formami przewidzianymi w innych przepisach, jednak bez prawa do wynagrodzenia, a zakres tego czasu ustalany jest wspólnie przez strony. W sprawach indywidualnych wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, by upewnić się co do zasad i skutków takiego porozumienia.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.