Art. 96a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 96a KPK jest przepisem odsyłającym, czyli takim, który sam nie tworzy nowej, samodzielnej regulacji, lecz nakazuje stosować rozwiązania przewidziane w innych przepisach Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z jego treścią przepisy art. 374 § 3-8 oraz art. 517ea KPK stosuje się odpowiednio do posiedzeń. Przepisy, do których odsyła ustawodawca, dotyczą przeprowadzania czynności sądowych przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających udział na odległość, a więc tak zwanego udziału zdalnego, oraz warunków technicznych i organizacyjnych takiego udziału. Skutkiem art. 96a KPK jest to, że rozwiązania pierwotnie przewidziane dla rozprawy oraz dla postępowania przyspieszonego mogą znaleźć zastosowanie także wtedy, gdy sąd orzeka na posiedzeniu. Kluczowe jest sformułowanie "odpowiednio" - oznacza ono, że przepisy te stosuje się z uwzględnieniem specyfiki posiedzenia, a niektóre z nich mogą wymagać modyfikacji lub w ogóle nie znajdą zastosowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 96a KPK wchodzi w grę wyłącznie wtedy, gdy sąd rozpoznaje sprawę lub określoną kwestię na posiedzeniu, a nie na rozprawie. Posiedzenia to liczna i zróżnicowana kategoria czynności sądowych - sąd na posiedzeniu rozstrzyga między innymi kwestie wpadkowe, incydentalne oraz szereg spraw kończących postępowanie w określonych trybach. Ponieważ przepisy o zdalnym udziale zostały skonstruowane przede wszystkim z myślą o rozprawie, bez art. 96a KPK powstawałaby wątpliwość, czy wolno je stosować również do posiedzeń. Ustawodawca tę wątpliwość usuwa, przesądzając, że stosowanie jest dopuszczalne, jednak na zasadzie odpowiedniego stosowania. Ocena, czy w danym układzie procesowym udział zdalny jest możliwy i celowy, należy do sądu prowadzącego posiedzenie.

Przykład

Sąd wyznacza posiedzenie w kwestii, w której przewidziany jest udział stron, a jeden z uczestników przebywa w innej miejscowości i stawiennictwo osobiste wiązałoby się dla niego z istotnymi trudnościami. Dzięki art. 96a KPK sąd może rozważyć zastosowanie do tego posiedzenia rozwiązań z art. 374 § 3-8 KPK, czyli przeprowadzenie czynności z udziałem tej osoby przy wykorzystaniu urządzeń technicznych umożliwiających udział na odległość. W praktyce oznacza to, że uczestnik bierze udział w posiedzeniu za pośrednictwem połączenia audiowizualnego, zachowując możliwość zabrania głosu i śledzenia przebiegu czynności. Decyzja w tym zakresie należy jednak do sądu i zależy od warunków technicznych oraz charakteru rozpoznawanej kwestii.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest odczytywanie art. 96a KPK jako źródła uprawnienia strony do żądania, aby każde posiedzenie odbyło się zdalnie. Przepis nie przyznaje takiego roszczenia - jedynie otwiera drogę do stosowania określonych rozwiązań, a o ich zastosowaniu decyduje sąd. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie "odpowiedniego stosowania" ze stosowaniem dosłownym; w rzeczywistości część rozwiązań przewidzianych dla rozprawy trzeba dostosować do odmiennej konstrukcji posiedzenia. Trzecim błędem jest pomijanie faktu, że art. 96a KPK odsyła również do art. 517ea KPK, a więc do przepisu związanego z trybem przyspieszonym. Warto też pamiętać, że sam przepis nie reguluje kwestii obowiązkowego stawiennictwa ani skutków nieobecności - te wynikają z innych regulacji. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.