Art. 666.

Co stanowi przepis

Art. 666 KPK wprowadza szczególną, dodatkową podstawę stosowania tymczasowego aresztowania wobec żołnierza. Zgodnie z § 1 areszt może zostać zastosowany wyjątkowo również wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony ponownie popełni jedno z przestępstw wskazanych w tym przepisie. Chodzi o czyny określone w art. 338 § 1, art. 339, art. 341 § 1, art. 343 § 2, art. 345, art. 352 i art. 358 § 2 Kodeksu karnego, a więc o przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej oraz przeciwko zasadom dyscypliny i postępowania z podwładnymi lub żołnierzami. Paragraf 2 nakazuje stosować tę regułę odpowiednio do pozostałych środków zapobiegawczych, a zatem także do środków wolnościowych, takich jak poręczenie, dozór czy nakaz lub zakaz określonego zachowania. Przepis nie uchyla ogólnych reguł stosowania środków zapobiegawczych, lecz poszerza katalog przesłanek o obawę powtórzenia konkretnie wymienionych czynów.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 666 KPK wymaga łącznego spełnienia kilku warunków. Po pierwsze, oskarżonym musi być żołnierz, a postępowanie musi dotyczyć jednego z przestępstw wyliczonych w § 1. Po drugie, musi istnieć uzasadniona obawa ponownego popełnienia takiego czynu, czyli obawa oparta na konkretnych okolicznościach sprawy, a nie na ogólnym przypuszczeniu. Po trzecie, ustawodawca wyraźnie zaznacza wyjątkowość takiego rozstrzygnięcia, co oznacza, że sąd powinien szczególnie starannie rozważyć, czy cel postępowania da się osiągnąć środkiem łagodniejszym. Przepis nie wyłącza obowiązku wykazania dużego prawdopodobieństwa popełnienia przestępstwa przez oskarżonego, które jest podstawą stosowania środków zapobiegawczych.

Przykład

Żołnierz zostaje oskarżony o samowolne oddalenie się z jednostki. W toku sprawy ustala się, że wcześniej wielokrotnie opuszczał służbę bez zezwolenia, a po zwolnieniu z zatrzymania oświadczył, że nie zamierza wracać do jednostki. W takiej sytuacji prokurator może wnioskować o zastosowanie środka zapobiegawczego, powołując się na uzasadnioną obawę, że oskarżony ponownie popełni czyn tego rodzaju. Sąd, orzekając, powinien jednak najpierw ocenić, czy wystarczające nie będzie zastosowanie łagodniejszego środka, na przykład dozoru przełożonego wojskowego, i dopiero w razie jego niewystarczalności sięgnąć po tymczasowe aresztowanie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że sam status żołnierza uzasadnia szersze stosowanie aresztu - art. 666 KPK dotyczy wyłącznie wskazanych w nim przestępstw. Drugim jest pomijanie słowa "wyjątkowo", które nakazuje traktować tę podstawę jako rozwiązanie ostateczne, a nie rutynowe. Trzecim nieporozumieniem jest przekonanie, że przepis odnosi się tylko do tymczasowego aresztowania, podczas gdy § 2 rozciąga go odpowiednio na pozostałe środki zapobiegawcze. Wreszcie obawa ponownego popełnienia czynu musi być poparta konkretnymi faktami, a nie wyłącznie rodzajem zarzucanego przestępstwa. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena przesłanek zastosowania środka zapobiegawczego zależy od okoliczności konkretnego postępowania.