Art. 631.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 631 KPK dotyczy rozliczenia kosztów procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego. Przepis pozwala sądowi obciążyć oskarżonego tylko częściowo kosztami procesu poniesionymi przez oskarżyciela prywatnego. Nie jest to obowiązek sądu, lecz możliwość, którą sąd może zastosować w okolicznościach wskazanych w tym artykule. Częściowe obciążenie oznacza, że oskarżony nie musi zostać zobowiązany do zwrotu całej kwoty kosztów poniesionych przez oskarżyciela prywatnego. Art. 631 KPK odnosi się wyłącznie do kosztów poniesionych przez oskarżyciela prywatnego, a nie formułuje ogólnej zasady rozliczania wszystkich kosztów postępowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis ma zastosowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego. Pierwsza sytuacja zachodzi wtedy, gdy sąd odstępuje od wymierzenia kary z powodu wzajemności krzywd albo wyzywającego zachowania się oskarżyciela prywatnego. Wzajemność krzywd i wyzywające zachowanie oskarżyciela prywatnego są wskazane wprost jako okoliczności istotne dla decyzji o częściowym obciążeniu kosztami. Druga sytuacja wiąże się z liczbą i rodzajem zarzutów, od których oskarżony został uniewinniony. Sąd może więc uwzględnić, że oskarżony nie został uznany za winnego części stawianych mu zarzutów, i z tego względu nie obciążać go pełnymi kosztami poniesionymi przez oskarżyciela prywatnego.

Przykład zastosowania w codziennej sytuacji

Oskarżyciel prywatny wnosi sprawę przeciwko innej osobie i przedstawia jej kilka zarzutów. Sąd uznaje, że w odniesieniu do części zarzutów oskarżony powinien zostać uniewinniony. Przy rozstrzyganiu o kosztach sąd może wówczas wziąć pod uwagę liczbę oraz rodzaj tych zarzutów. Nie musi obciążać oskarżonego całością kosztów, które oskarżyciel prywatny poniósł w związku z procesem. Podobnie może postąpić, gdy odstępuje od wymierzenia kary dlatego, że między stronami wystąpiła wzajemność krzywd albo oskarżyciel prywatny zachowywał się wyzywająco.

Częste nieporozumienia lub błędy

Art. 631 KPK nie oznacza, że w każdej sprawie z oskarżenia prywatnego koszty są automatycznie dzielone między strony. Przepis nie nakazuje także sądowi zastosowania częściowego obciążenia, ponieważ używa sformułowania „może”. Sam fakt uniewinnienia od jednego zarzutu nie przesądza jeszcze o konkretnym zakresie kosztów, gdyż sąd bierze pod uwagę liczbę i rodzaj zarzutów. Nie należy też utożsamiać odstąpienia od wymierzenia kary z uniewinnieniem, ponieważ art. 631 KPK odrębnie wskazuje te okoliczności. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.