Art. 618e.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 618e KPK wprowadza wyjątek od ogólnych reguł rozliczania kosztów stawiennictwa świadka w postępowaniu karnym. Zgodnie z tym przepisem regulacji art. 618a-618c KPK, czyli zasad dotyczących zwrotu kosztów podróży, kosztów noclegu i utrzymania oraz utraconego zarobku lub dochodu, nie stosuje się do świadka zatrudnionego w organie władzy publicznej, jeżeli został on powołany do zeznawania w związku z tym zatrudnieniem. Taki świadek nie zostaje jednak pozbawiony świadczeń: przysługuje mu prawo do należności ustalanych na zasadach określonych w przepisach regulujących wysokość i warunki ustalania należności pracownika zatrudnionego w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Innymi słowy, jego stawiennictwo rozlicza się tak, jak typową krajową delegację służbową, a nie jak stawiennictwo zwykłego świadka.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Dla zastosowania art. 618e KPK muszą wystąpić łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, świadek musi być zatrudniony w organie władzy publicznej, a więc w strukturze państwowej lub samorządowej wykonującej zadania publiczne. Po drugie, powołanie do złożenia zeznań musi pozostawać w związku z tym zatrudnieniem, czyli dotyczyć okoliczności, o których świadek powziął wiadomość w ramach wykonywanych obowiązków. Jeżeli natomiast pracownik takiego organu jest wzywany jako osoba prywatna, na przykład jako przypadkowy obserwator zdarzenia drogowego, przepis nie znajdzie zastosowania i rozliczenie następuje według art. 618a-618c KPK.

Przykład

Pracownik urzędu miasta zajmujący się wydawaniem decyzji administracyjnych zostaje wezwany na rozprawę w sprawie karnej dotyczącej podejrzenia poświadczenia nieprawdy w dokumentach, które przechodziły przez jego referat. Ponieważ zeznania dotyczą okoliczności poznanych w ramach obowiązków służbowych, jego stawiennictwo rozliczane jest na zasadach właściwych dla krajowej podróży służbowej, a nie według reguł zwrotu kosztów dla świadka. Oznacza to, że kwestie przejazdu, ewentualnego noclegu i diety ustala się według przepisów o delegacjach w jednostkach sfery budżetowej. Sam pracownik nie występuje zatem z odrębnym wnioskiem o zwrot utraconego zarobku, skoro za czas takiej podróży zachowuje status pracownika wykonującego zadania służbowe.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że art. 618e KPK pozbawia urzędnika jakichkolwiek świadczeń związanych ze stawiennictwem. Tak nie jest: przepis jedynie zmienia podstawę i sposób ich obliczania. Drugim nieporozumieniem jest automatyczne stosowanie tej regulacji do każdego pracownika sektora publicznego, bez badania, czy istnieje związek wezwania z zatrudnieniem; ten związek jest warunkiem koniecznym. Zdarza się też mylne założenie, że przepis obejmuje podróże zagraniczne, podczas gdy odsyła on wyraźnie do należności z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze o wysokość należności, warto skonsultować się z prawnikiem.