Art. 611w.

Co stanowi przepis

Art. 611w KPK opisuje procedurę wydania przez polski organ tak zwanego europejskiego nakazu ochrony. Zgodnie z § 1, jeżeli polski sąd lub prokurator orzekł albo wykonuje środek zapobiegawczy, środek karny bądź obowiązek związany z poddaniem sprawcy próbie, który polega na powstrzymaniu się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, na zakazie kontaktowania się z określonymi osobami albo na zakazie zbliżania się do określonych osób, to może wystąpić o wykonanie takiego środka do właściwego organu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Warunkiem jest wniosek pokrzywdzonego oraz stwierdzenie, że przekazanie jest niezbędne dla ochrony jego praw. Państwem wykonania nakazu jest to państwo, w którym pokrzywdzony przebywa albo oświadczy, że zamierza tam przebywać. Paragrafy 2-6 określają technikę postępowania: nakaz można skierować do więcej niż jednego państwa, musi zawierać informacje o orzeczeniu, pokrzywdzonym, oskarżonym oraz o samym środku, dołącza się do niego poświadczony odpis orzeczenia, tłumaczy się go na język urzędowy państwa wykonania lub inny wskazany przez to państwo, a przekazanie może nastąpić także drogą elektroniczną, o ile możliwe jest stwierdzenie autentyczności dokumentów. W razie trudności z ustaleniem właściwego organu pomocą służą jednostki Europejskiej Sieci Sądowej lub Eurojust, a § 7 przewiduje określenie wzoru nakazu w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy w polskim postępowaniu karnym funkcjonuje już orzeczony środek o charakterze ochronnym wskazanego rodzaju. Nie chodzi więc o tworzenie nowego zakazu, lecz o rozciągnięcie skuteczności istniejącego na terytorium innego państwa Unii Europejskiej. Konieczna jest inicjatywa pokrzywdzonego, ponieważ organ działa na jego wniosek, a nie z urzędu. Znaczenie ma także element transgraniczny: pokrzywdzony musi przebywać w innym państwie członkowskim albo zadeklarować taki zamiar. Ostatnią przesłanką jest ocena, że wystąpienie z nakazem jest niezbędne dla ochrony praw pokrzywdzonego.

Przykład

Wobec oskarżonego zastosowano zakaz zbliżania się do byłej partnerki oraz zakaz kontaktowania się z nią. Pokrzywdzona podejmuje pracę w innym państwie Unii Europejskiej i obawia się, że po przeprowadzce ochrona przestanie działać. Składa wniosek do sądu, wskazując, gdzie zamierza przebywać, a sąd wydaje europejski nakaz ochrony, dołącza poświadczony odpis orzeczenia i przekazuje dokumenty organowi tego państwa wraz z tłumaczeniem. Organ zagraniczny może następnie zastosować u siebie środek zapewniający ochronę odpowiadającą polskiemu zakazowi.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że nakaz z art. 611w KPK sam w sobie ustanawia zakaz - w rzeczywistości musi istnieć wcześniejsze orzeczenie polskiego organu. Drugim jest oczekiwanie, że państwo wykonania zastosuje identyczny środek; może ono przyjąć rozwiązanie odpowiadające swojemu prawu. Mylne jest też założenie, że wystarczy nieformalna prośba - potrzebny jest wniosek pokrzywdzonego i formalny dokument sporządzony według wzoru. Nie każda sytuacja wyjazdu za granicę uzasadnia wydanie nakazu, bo organ ocenia niezbędność ochrony. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.