Art. 611s.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 611s. KPK jest przepisem kompetencyjnym o charakterze uzupełniającym. Wskazuje on organ krajowy, który dokonuje ustaleń z Trybunałem w tych sprawach, o których mowa w przepisach Statutu, ale które nie zostały wprost uregulowane w rozdziale Kodeksu postępowania karnego poświęconym współpracy z tym Trybunałem. Organem tym jest Minister Sprawiedliwości. Przepis nie tworzy więc nowego rodzaju czynności procesowej ani nie przyznaje nikomu uprawnień procesowych, lecz przesądza, kto po stronie polskiej występuje w kontaktach z Trybunałem, gdy Statut przewiduje potrzebę uzgodnienia jakiejś kwestii, a ustawa krajowa milczy na temat właściwego organu. Dzięki temu unika się luki kompetencyjnej i sporów o to, który organ jest uprawniony do zajęcia stanowiska w imieniu państwa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 611s. KPK wymaga spełnienia dwóch warunków. Po pierwsze, chodzi o ustalenia, które przewiduje sam Statut, a więc akt prawa międzynarodowego regulujący ustrój i tryb działania Trybunału oraz zasady współpracy z nim państw. Po drugie, dana kwestia nie może być objęta odrębną regulacją zawartą w przepisach tego samego rozdziału Kodeksu, które wskazują inne organy właściwe do konkretnych czynności, na przykład do przekazywania wniosków czy podejmowania decyzji w toku postępowania. Jeżeli przepis szczególny wskazuje inny organ, ma on pierwszeństwo, a art. 611s. KPK nie znajduje zastosowania. Przepis ma zatem charakter subsydiarny i domykający system współpracy.

Przykład zastosowania

Załóżmy, że Trybunał zamierza przeprowadzić określone czynności na terytorium Polski i zgodnie ze Statutem konieczne jest wcześniejsze uzgodnienie warunków organizacyjnych oraz sposobu ich wykonania. Przepisy rozdziału Kodeksu nie regulują wprost tej konkretnej kwestii i nie wskazują organu właściwego do przeprowadzenia takich uzgodnień. W takiej sytuacji, na podstawie art. 611s. KPK, stroną tych ustaleń po stronie polskiej jest Minister Sprawiedliwości. To on prowadzi korespondencję i uzgadnia szczegóły z Trybunałem, a wynik ustaleń wyznacza dalszy sposób postępowania organów krajowych.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest odczytywanie art. 611s. KPK jako podstawy do samodzielnego rozstrzygania przez Ministra Sprawiedliwości o merytorycznej treści sprawy karnej. Przepis dotyczy wyłącznie ustaleń przewidzianych w Statucie, a nie rozstrzygnięć procesowych zastrzeżonych dla sądu lub prokuratora. Drugim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że przepis daje uczestnikom postępowania roszczenie o dokonanie określonych ustaleń albo prawo do udziału w kontaktach z Trybunałem. Trzecim błędem jest pomijanie zasady pierwszeństwa przepisów szczególnych i stosowanie art. 611s. KPK także tam, gdzie ustawa wprost wskazuje inny organ. Warto też pamiętać, że przepis odsyła do treści Statutu, więc jego praktyczne znaczenie zawsze trzeba odczytywać łącznie z odpowiednimi postanowieniami tego aktu.

W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej współpracy międzynarodowej w sprawach karnych, warto skonsultować się z prawnikiem.