Art. 611r.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 611r. KPK reguluje sposób udziału przedstawicieli Międzynarodowego Trybunału Karnego w czynnościach podejmowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach wykonywania wniosku o współpracę. Zgodnie z § 1, jeżeli Trybunał tego zażąda, Prokuratorowi Trybunału oraz innym osobom przez Trybunał upoważnionym zapewnia się obecność przy wykonywaniu czynności objętych wnioskiem. Paragraf 2 przyznaje tym osobom dwa konkretne uprawnienia: mogą zwracać się o zadawanie określonych pytań oraz utrwalać przebieg czynności na potrzeby postępowania toczącego się przed Trybunałem. Z kolei § 3 idzie dalej i przewiduje, że Prokuratorowi Trybunału umożliwia się samodzielne dokonywanie czynności procesowych na terytorium Polski, jednak wyłącznie na zasadach i w warunkach określonych w Statucie. Przepis wyznacza więc trzy poziomy zaangażowania: bierną obecność, aktywny udział w toku czynności oraz samodzielne działanie oparte na Statucie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wtedy, gdy polskie organy realizują wniosek Trybunału o współpracę, a więc wykonują na jego prośbę określone czynności, na przykład dowodowe. Warunkiem zapewnienia obecności przedstawicieli Trybunału jest żądanie samego Trybunału - przepis nie tworzy automatycznego prawa wstępu dla dowolnych osób powołujących się na postępowanie międzynarodowe. Uprawnienia z § 2 przysługują wyłącznie osobom wskazanym w § 1, czyli Prokuratorowi Trybunału i osobom przez Trybunał upoważnionym. Samodzielne czynności procesowe Prokuratora Trybunału na terytorium Polski nie są nieograniczone: art. 611r. § 3 KPK wyraźnie odsyła do zasad i warunków określonych w Statucie, który wyznacza ich dopuszczalny zakres.

Przykład zastosowania

Załóżmy, że Trybunał zwraca się do polskich organów o przesłuchanie osoby przebywającej w Polsce, która ma wiedzę o zdarzeniach będących przedmiotem postępowania przed Trybunałem. We wniosku Trybunał żąda, aby przy przesłuchaniu obecny był Prokurator Trybunału oraz upoważniony przez Trybunał współpracownik. Polski organ prowadzący czynność zapewnia tym osobom obecność, a one w toku przesłuchania zwracają się o zadanie świadkowi dodatkowych pytań dotyczących okoliczności istotnych dla postępowania międzynarodowego oraz utrwalają przebieg czynności na potrzeby tego postępowania. Sama czynność jest jednak prowadzona przez organ krajowy, a przedstawiciele Trybunału korzystają z uprawnień w granicach wynikających z art. 611r. KPK.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że osoby wskazane w § 1 przejmują prowadzenie czynności - przepis mówi o obecności oraz o możliwości zwracania się o zadawanie pytań, a nie o samodzielnym ich zadawaniu. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie utrwalania przebiegu czynności jako dowolnego nagrywania; przepis wiąże je z potrzebami postępowania prowadzonego przed Trybunałem. Trzeci błąd polega na odczytywaniu § 3 w oderwaniu od Statutu, podczas gdy to on wyznacza zasady i warunki samodzielnego działania Prokuratora Trybunału. Warto też pamiętać, że obecność przedstawicieli Trybunału zapewnia się na jego żądanie, a nie z urzędu przy każdym wniosku o współpracę. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena zakresu uprawnień zależy od treści konkretnego wniosku i regulacji Statutu.