Art. 611l.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 611l KPK zawiera krótką, ale istotną normę kompetencyjną: Minister Sprawiedliwości może wyrazić zgodę na dostarczenie Trybunałowi osoby wydanej lub przekazanej innemu państwu. Przepis należy do rozdziału Kodeksu postępowania karnego poświęconego współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym, dlatego użyte w nim słowo "Trybunał" odnosi się właśnie do tego organu. Sens normy polega na tym, że decyzja Ministra Sprawiedliwości jest warunkiem, bez którego osoba wcześniej wydana albo przekazana przez Polskę innemu państwu nie może zostać dostarczona Trybunałowi przez to państwo. Ustawodawca posłużył się formą "może wyrazić zgodę", co oznacza, że mamy do czynienia z decyzją o charakterze uznaniowym, a nie z obowiązkiem, który powstawałby automatycznie po złożeniu wniosku. Przepis nie określa przy tym szczegółowej procedury ani formy udzielenia zgody, pozostawiając te kwestie ogólnym regułom obrotu prawnego z zagranicą.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 611l KPK znajduje zastosowanie w sytuacji wtórnej, czyli wtedy, gdy Polska już wcześniej wydała określoną osobę w trybie ekstradycji albo przekazała ją innemu państwu, na przykład na podstawie europejskiego nakazu aresztowania. Dopiero po tym pierwszym etapie pojawia się kolejny wniosek, tym razem dotyczący dostarczenia tej samej osoby Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu. Ponieważ osoba przekazana korzysta co do zasady z ochrony wynikającej z zasady specjalności i z ograniczeń dalszego przekazywania, państwo, które ją otrzymało, nie może samodzielnie rozporządzać jej dalszym losem. W takim układzie potrzebna jest zgoda państwa, które osobę pierwotnie wydało lub przekazało, a w polskim porządku prawnym uprawnionym do jej wyrażenia jest Minister Sprawiedliwości.

Przykład

Polski sąd przekazał obywatela innego państwa Unii Europejskiej na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, aby toczyło się tam przeciwko niemu postępowanie o oszustwo gospodarcze. Po pewnym czasie Międzynarodowy Trybunał Karny wystąpił do tego państwa o dostarczenie tej samej osoby w związku z zarzutem zbrodni objętej jurysdykcją Trybunału. Państwo to nie może zrealizować wniosku Trybunału bez uprzedniej zgody strony polskiej, dlatego kieruje odpowiednie wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości. Minister, działając na podstawie art. 611l KPK, ocenia sprawę i może zgodę wyrazić, otwierając drogę do dostarczenia osoby Trybunałowi.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest odczytywanie art. 611l KPK jako podstawy samodzielnego wydania osoby przez Polskę Trybunałowi; przepis dotyczy wyłącznie zgody na dostarczenie osoby, która znajduje się już poza polską jurysdykcją. Drugim nieporozumieniem jest zakładanie, że zgoda jest formalnością udzielaną zawsze na żądanie, podczas gdy ustawodawca posłużył się sformułowaniem "może", wskazującym na ocenny charakter rozstrzygnięcia. Trzecim jest mylenie Międzynarodowego Trybunału Karnego z innymi sądami międzynarodowymi lub z sądami krajowymi państwa, któremu osobę przekazano. Warto też pamiętać, że przepis ten nie zastępuje regulacji dotyczących samego postępowania ekstradycyjnego ani zasad ochrony praw osoby ściganej. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona konkretnego postępowania o przekazanie, warto skonsultować się z prawnikiem.