Co stanowi przepis
Art. 607r. KPK zawiera katalog tak zwanych fakultatywnych podstaw odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania (ENA), czyli sytuacji, w których polski sąd może, ale nie musi, odmówić przekazania osoby ściganej do państwa, które nakaz wydało. W § 1 wymieniono sześć takich okoliczności: brak podwójnej karalności czynu (poza przestępstwami z art. 607w), toczące się w Polsce postępowanie karne o ten sam czyn, wcześniejsze prawomocne orzeczenie o odmowie wszczęcia, umorzeniu lub inne kończące sprawę, przedawnienie ścigania lub wykonania kary według prawa polskiego przy jurysdykcji sądów polskich, popełnienie czynu w całości lub w części na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo na polskim statku wodnym lub powietrznym, a także możliwość orzeczenia w państwie wydania nakazu dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości ubiegania się o skrócenie. Paragraf 2 wyłącza powoływanie się na brak podwójnej karalności, gdy czyn nie jest przestępstwem w Polsce jedynie z powodu odmiennego uregulowania opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. Paragraf 3 dotyczy nakazów wydanych w celu wykonania kary orzeczonej pod nieobecność osoby ściganej i wskazuje trzy sytuacje, w których odmowa z tego powodu nie jest możliwa.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się na etapie rozpoznawania przez sąd okręgowy wniosku o przekazanie osoby ściganej na podstawie ENA wydanego przez organ innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Sąd bada, czy zachodzi którakolwiek z wymienionych okoliczności, a następnie ocenia, czy w konkretnym układzie faktycznym uzasadnione jest skorzystanie z prawa odmowy. W odróżnieniu od przeszkód obligatoryjnych, stwierdzenie przesłanki z art. 607r. KPK nie przesądza automatycznie o odmowie - sąd waży między innymi wagę czynu, interes wymiaru sprawiedliwości i sytuację osoby ściganej. Postanowienie sądu wymaga uzasadnienia wskazującego, dlaczego skorzystano z tej możliwości albo z niej zrezygnowano.
Przykład
Wobec obywatela mieszkającego w Polsce inne państwo członkowskie wydaje ENA w związku z oszustwem popełnionym częściowo przez internet, przy czym część czynności sprawczych miała miejsce na terytorium Polski. Jednocześnie polska prokuratura prowadzi w tej samej sprawie własne postępowanie przygotowawcze. Sąd okręgowy stwierdza wówczas dwie przesłanki z art. 607r. § 1 KPK - punkt 2 oraz punkt 5 - i rozważa, czy racjonalniejsze jest doprowadzenie sprawy do końca w Polsce, czy przekazanie osoby do państwa wydania nakazu. Sąd może odmówić wykonania nakazu, ale może też uznać, że przekazanie jest właściwsze ze względu na miejsce, w którym znajduje się większość dowodów.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu przesłanek z art. 607r. KPK jak automatycznych zakazów przekazania. Tak nie jest - decyzja należy do sądu i wymaga oceny całokształtu okoliczności. Drugim nieporozumieniem jest powoływanie się na brak karalności czynu w Polsce w sprawach podatkowych czy celnych, co wyłącza § 2. Mylące bywa też przekonanie, że każde skazanie zaoczne uzasadnia odmowę, podczas gdy § 3 przewiduje trzy wyjątki, w tym zapewnienie organu wydającego nakaz o doręczeniu orzeczenia i pouczeniu o prawie do nowego postępowania. Nie należy również mylić katalogu z art. 607r. KPK z obligatoryjnymi przeszkodami przekazania uregulowanymi odrębnie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena przesłanek zależy od szczegółów konkretnego nakazu i postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.