Co dokładnie stanowi przepis
Art. 605a KPK reguluje dwie odrębne, choć powiązane kwestie związane z międzynarodowym poszukiwaniem osób. Zgodnie z § 1 zatrzymanie osoby ściganej może nastąpić także na podstawie informacji o poszukiwaniu zamieszczonych w bazie danych Międzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej (Interpolu) albo w Systemie Informacyjnym Schengen (SIS). Do takiego zatrzymania stosuje się odpowiednio przepisy art. 244-246 oraz art. 248 KPK, czyli ogólne reguły dotyczące zatrzymania, pouczenia zatrzymanego, zażalenia na zatrzymanie i maksymalnego czasu jego trwania. Paragraf 2 idzie dalej: przed złożeniem kierowanego do Rzeczypospolitej Polskiej wniosku o tymczasowe aresztowanie osoby ściganej sąd może zastosować wobec niej tymczasowe aresztowanie na czas nie dłuższy niż 7 dni. Warunkiem jest to, że o taki środek zwraca się właściwy organ państwa obcego przez wprowadzenie wpisu do bazy Interpolu lub do SIS, a wpis ten stanowi zapewnienie, że wobec osoby ściganej zapadł prawomocny wyrok skazujący albo wydano inną decyzję będącą podstawą pozbawienia wolności. W przypadku rejestracji w bazie Interpolu wpis musi dodatkowo zawierać zapewnienie, że państwo obce wystąpi o wydanie tej osoby.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie w fazie poprzedzającej formalne postępowanie ekstradycyjne, gdy państwo obce nie zdążyło jeszcze skierować do Polski wniosku o tymczasowe aresztowanie ani o wydanie. Chodzi o sytuacje, w których osoba poszukiwana międzynarodowo zostaje ujawniona na terytorium Polski, na przykład podczas kontroli granicznej, kontroli drogowej lub rutynowego sprawdzenia danych. Podstawą działania organów jest wówczas sam wpis w bazie Interpolu lub w SIS, a nie dokument przesłany drogą dyplomatyczną. Zastosowanie tymczasowego aresztowania z § 2 wymaga decyzji sądu i jest ograniczone czasowo do 7 dni, co ma umożliwić państwu obcemu złożenie właściwego wniosku. Przepis nie zwalnia z obowiązku zachowania gwarancji procesowych wynikających z art. 244-246 i art. 248 KPK.
Przykład
Cudzoziemiec zatrzymany podczas kontroli drogowej w Polsce figuruje w Systemie Informacyjnym Schengen jako osoba poszukiwana przez inne państwo w celu wykonania prawomocnego wyroku skazującego. Policja zatrzymuje go na podstawie art. 605a § 1 KPK, pouczając o przysługujących prawach, w tym o prawie do zażalenia na zatrzymanie. Ponieważ państwo obce nie złożyło jeszcze wniosku o tymczasowe aresztowanie, prokurator występuje do sądu, a sąd stosuje tymczasowe aresztowanie na okres nieprzekraczający 7 dni. W tym czasie państwo obce powinno skierować do Polski formalny wniosek, który otworzy dalsze postępowanie.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że wpis w bazie Interpolu automatycznie oznacza aresztowanie - zatrzymanie na podstawie § 1 jest odrębną instytucją, a tymczasowe aresztowanie z § 2 wymaga decyzji sądu. Drugim jest traktowanie 7-dniowego okresu jako terminu dowolnie przedłużalnego, podczas gdy przepis wskazuje wprost górną granicę. Trzecim - pomijanie warunku, aby wpis stanowił zapewnienie o prawomocnym wyroku lub innej decyzji będącej podstawą pozbawienia wolności, a przy Interpolu także zapewnienie o wystąpieniu o wydanie. Warto też pamiętać, że stosowanie art. 244-246 i art. 248 KPK oznacza pełne gwarancje dla zatrzymanego. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.