Art. 592d.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 592d KPK reguluje sytuację, w której wcześniejsze uzgodnienia między państwami członkowskimi Unii Europejskiej nie doprowadziły do rozstrzygnięcia, gdzie ma się toczyć postępowanie karne. Paragraf 1 stanowi, że jeżeli konsultacje przewidziane w przepisie poprzedzającym nie przyniosły ustalenia, które państwo powinno przejąć ściganie, sąd albo prokurator może wystąpić do Eurojustu z wnioskiem o pomoc w rozstrzygnięciu tej kwestii. Możliwość ta dotyczy wyłącznie spraw o przestępstwa należące do kompetencji Eurojustu, a więc nie każdej sprawy karnej z elementem transgranicznym. Paragraf 2 przewiduje, że po uzyskaniu opinii Eurojustu organ polski występuje z wnioskiem o przejęcie albo przekazanie ścigania karnego, o ile wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości. W tym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przejmowania i przekazywania ścigania, czyli artykuły od 590 do 592 Kodeksu postępowania karnego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w sprawach, w których to samo zdarzenie lub ta sama osoba są przedmiotem równoległych postępowań w co najmniej dwóch państwach członkowskich Unii Europejskiej. Warunkiem sięgnięcia po art. 592d KPK jest uprzednie przeprowadzenie konsultacji z organami innego państwa i ich bezskuteczność, to znaczy brak porozumienia co do miejsca prowadzenia ścigania. Wystąpienie do Eurojustu ma charakter fakultatywny, o czym świadczy zwrot "może wystąpić", a decyzję podejmuje sąd lub prokurator prowadzący albo nadzorujący postępowanie. Opinia Eurojustu nie zastępuje decyzji polskiego organu, lecz stanowi materiał, który ten organ ocenia samodzielnie. Kluczowym kryterium dalszego działania jest interes wymiaru sprawiedliwości, obejmujący między innymi miejsce popełnienia czynu, dostępność dowodów i świadków oraz sytuację pokrzywdzonych.

Przykład zastosowania

Polska prokuratura prowadzi postępowanie w sprawie zorganizowanego oszustwa internetowego, w którym pokrzywdzeni mieszkają w Polsce, a serwery i część sprawców znajdują się w innym państwie członkowskim. Równolegle tamtejsza prokuratura wszczyna własne postępowanie o ten sam proceder, co grozi dublowaniem czynności i sporem o właściwość. Konsultacje między organami kończą się bez rozstrzygnięcia, ponieważ obie strony wskazują argumenty za prowadzeniem sprawy u siebie. W takiej sytuacji polski prokurator może na podstawie art. 592d KPK zwrócić się do Eurojustu o pomoc, a po otrzymaniu opinii wystąpić o przejęcie albo przekazanie ścigania, jeżeli uzna, że przemawia za tym interes wymiaru sprawiedliwości.

Częste nieporozumienia

Błędem jest traktowanie opinii Eurojustu jako wiążącego rozstrzygnięcia sporu o właściwość, ponieważ ma ona charakter pomocniczy i doradczy. Nietrafne jest też przekonanie, że przepis dotyczy wszystkich spraw międzynarodowych, gdyż ograniczono go do przestępstw objętych kompetencją Eurojustu i do państw członkowskich Unii Europejskiej. Strony postępowania nie mogą samodzielnie zmusić organu do wystąpienia do Eurojustu, choć mogą składać wnioski i przedstawiać argumenty. Nie należy również mylić przejęcia lub przekazania ścigania z wydaniem osoby na podstawie europejskiego nakazu aresztowania, gdyż są to odrębne instytucje. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.