Co stanowi przepis
Art. 592c KPK dotyczy sytuacji, w której o ten sam czyn i przeciwko tej samej osobie postępowanie karne prowadzone jest równolegle w Polsce i w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. W takim przypadku sąd lub prokurator ma obowiązek przeprowadzić konsultacje z właściwym sądem lub innym organem tego państwa. Jeżeli wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, polski organ występuje z wnioskiem o przejęcie ścigania (czyli o przeniesienie sprawy do Polski) albo o jego przekazanie za granicę. Do tych czynności stosuje się odpowiednio przepisy art. 590-592 KPK, regulujące ogólne zasady przejmowania i przekazywania ścigania karnego. Paragraf 2 nakłada obowiązek przekazywania w toku konsultacji informacji o zastosowanych środkach zapobiegawczych oraz innych informacji na wniosek organu zagranicznego, a paragraf 3 przewiduje wyjątek pozwalający odmówić ich udzielenia.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przesłanką stosowania art. 592c KPK jest tożsamość czynu oraz tożsamość osoby, przeciwko której postępowania się toczą. Nie wystarczy, że sprawy są podobne albo że dotyczą tego samego kręgu osób - chodzi o ten sam czyn i tego samego podejrzanego lub oskarżonego. Drugim warunkiem jest to, że drugie postępowanie prowadzone jest w państwie członkowskim Unii Europejskiej; przepis nie obejmuje państw spoza UE. Konsultacje są obowiązkowe, natomiast wystąpienie z wnioskiem o przejęcie albo przekazanie ścigania zależy od oceny, czy przemawia za tym interes wymiaru sprawiedliwości, w tym względy dowodowe, miejsce pobytu oskarżonego czy ekonomia procesowa.
Przykład
Prokuratura w Polsce prowadzi śledztwo przeciwko obywatelowi Polski o oszustwo popełnione na szkodę spółki z siedzibą w Niemczech. Okazuje się, że o ten sam czyn postępowanie prowadzi już prokuratura niemiecka, ponieważ tam znajduje się większość świadków i dokumentacji księgowej. Polski prokurator kontaktuje się z organem niemieckim, ustala zakres obu postępowań i przekazuje informacje o zastosowanym wobec podejrzanego dozorze policji. Po konsultacjach organy uznają, że efektywniejsze będzie prowadzenie jednego postępowania w Niemczech, wobec czego polski prokurator występuje z wnioskiem o przekazanie ścigania.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że konsultacje z art. 592c KPK automatycznie kończą jedno z postępowań - tak nie jest, konsultacje służą wymianie informacji i wypracowaniu stanowiska, a o losach sprawy decydują dalsze czynności. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie tej instytucji z europejskim nakazem aresztowania; ENA dotyczy wydania osoby, a art. 592c KPK - przeniesienia samego ścigania. Trzeci błąd polega na zakładaniu, że polski organ musi przekazać każdą informację - paragraf 3 pozwala jej odmówić, gdy zagrażałoby to bezpieczeństwu państwa albo narażało uczestnika postępowania na utratę życia lub zdrowia. Warto też pamiętać, że sam fakt równoległych postępowań nie oznacza jeszcze naruszenia zakazu ponownego sądzenia tej samej sprawy, który dotyczy prawomocnych rozstrzygnięć. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.