Co dokładnie stanowi przepis
Art. 592b KPK reguluje sposób udzielania odpowiedzi polskim organom procesowym na wystąpienie sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który pyta, czy w Polsce toczy się postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby. Zgodnie z § 1 sąd lub prokurator udziela odpowiedzi w terminie wskazanym przez organ zagraniczny, a jeżeli termin nie został oznaczony - niezwłocznie. Obowiązek niezwłocznego udzielenia informacji dotyczy również sytuacji, w której wobec oskarżonego stosowany jest środek polegający na pozbawieniu wolności. Paragraf 2 nakłada obowiązek poinformowania organu zagranicznego o przyczynie opóźnienia i o przewidywanym terminie udzielenia informacji, gdy wyznaczony termin nie został dotrzymany. Paragraf 3 przewiduje natomiast, że organ, który nie jest właściwy do nadania wystąpieniu biegu, przekazuje je właściwemu sądowi lub prokuratorowi i zawiadamia o tym organ państwa członkowskiego.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie w obrocie prawnym z państwami członkowskimi Unii Europejskiej i tylko wtedy, gdy wystąpienie dotyczy pytania o równoległe postępowanie karne w tej samej sprawie przedmiotowo i podmiotowo, czyli co do tego samego czynu tej samej osoby. Chodzi o mechanizm służący zapobieganiu prowadzeniu równoległych postępowań w dwóch państwach oraz naruszeniom zakazu ponownego sądzenia w tej samej sprawie. Adresatem obowiązku jest sąd albo prokurator, w zależności od tego, na jakim etapie znajduje się postępowanie w Polsce. Art. 592b KPK nie rozstrzyga sam w sobie, które państwo ma prowadzić postępowanie - reguluje wyłącznie tryb i terminy wymiany informacji. Zastosowanie ma również wtedy, gdy krajowy organ, do którego trafiło wystąpienie, nie jest właściwy w sprawie.
Przykład zastosowania
Prokuratura w innym państwie członkowskim prowadzi postępowanie przeciwko osobie podejrzewanej o oszustwo internetowe popełnione na szkodę pokrzywdzonych w kilku krajach. Organ ten kieruje do polskiej prokuratury pytanie, czy wobec tej samej osoby i tego samego czynu toczy się już postępowanie w Polsce, wyznaczając czternastodniowy termin na odpowiedź. Polski prokurator ustala, że sprawa została przekazana do innej jednostki, więc przekazuje wystąpienie prokuratorowi właściwemu i zawiadamia o tym organ zagraniczny na podstawie § 3. Gdyby zebranie informacji przedłużyło się ponad wyznaczony termin, właściwy prokurator musiałby niezwłocznie wskazać przyczynę opóźnienia i przewidywany termin udzielenia odpowiedzi.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że brak wskazania terminu przez organ zagraniczny oznacza dowolność czasową - art. 592b § 1 KPK wymaga wówczas odpowiedzi niezwłocznej. Drugim jest pomijanie szczególnej pilności sprawy, gdy wobec oskarżonego stosowany jest środek polegający na pozbawieniu wolności. Trzecim nieporozumieniem bywa traktowanie przekroczenia terminu jako sytuacji, która nie wymaga żadnej reakcji, podczas gdy § 2 nakazuje poinformować organ o przyczynie opóźnienia. Zdarza się też błędne pozostawienie wystąpienia bez biegu przez organ niewłaściwy zamiast przekazania go organowi właściwemu. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy postępowania toczą się równolegle w kilku państwach, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.