Art. 592a.

Co stanowi przepis

Art. 592a KPK wprowadza mechanizm wymiany informacji między organami polskimi a organami innych państw członkowskich Unii Europejskiej w sytuacji, gdy istnieje podejrzenie, że w dwóch państwach toczą się równolegle postępowania karne dotyczące tego samego czynu tej samej osoby. Zgodnie z § 1, jeżeli zachodzą okoliczności wskazane w art. 590 § 1 lub art. 591 § 1 KPK albo inne okoliczności nasuwające takie przypuszczenie, sąd lub prokurator występuje do właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego z wnioskiem o udzielenie informacji o tym postępowaniu. Paragraf 2 przewiduje, że w razie trudności z ustaleniem, który organ zagraniczny jest właściwy, sąd lub prokurator może zwrócić się do właściwych jednostek organizacyjnych Europejskiej Sieci Sądowej. Z kolei § 3 wyłącza stosowanie § 1 wówczas, gdy informacje o postępowaniu karnym toczącym się w innym państwie członkowskim zostały powzięte z urzędu. Konstrukcja przepisu opiera się więc na obowiązku aktywnego wystąpienia o informacje, ale tylko wtedy, gdy organ nie dysponuje nimi już z innego źródła.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Podstawową przesłanką jest istnienie okoliczności, które nasuwają przypuszczenie o równoległości postępowań, a nie pewność co do tego faktu. Chodzi o tożsamość podmiotową (ta sama osoba) i przedmiotową (ten sam czyn), co ma zapobiegać naruszeniu zakazu ponownego sądzenia w tej samej sprawie w przestrzeni unijnej. Przepis odnosi się wyłącznie do państw członkowskich Unii Europejskiej, a nie do państw trzecich. Zastosowanie art. 592a KPK jest możliwe zarówno w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora, jak i w postępowaniu sądowym. Odesłanie do art. 590 § 1 i art. 591 § 1 KPK wskazuje na typowe sytuacje związane z przejęciem lub przekazaniem ścigania.

Przykład

Prokurator prowadzi śledztwo w sprawie oszustwa internetowego popełnionego przez osobę, która przez kilka miesięcy przebywała w innym państwie członkowskim UE. Z akt wynika, że pokrzywdzony złożył wcześniej zawiadomienie także w tamtym państwie, a podejrzany wspomniał o przesłuchaniu przez tamtejszą policję. W takiej sytuacji prokurator powinien wystąpić do właściwego organu tego państwa z wnioskiem o udzielenie informacji o toczącym się postępowaniu. Jeżeli nie potrafi ustalić, który organ jest właściwy, może skorzystać z pomocy jednostek Europejskiej Sieci Sądowej, o czym mowa w § 2.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest traktowanie art. 592a KPK jako podstawy do umorzenia postępowania - przepis służy wyłącznie uzyskaniu informacji, a nie rozstrzyga o dalszym biegu sprawy. Drugim jest pomijanie § 3 i kierowanie wniosku mimo posiadania informacji uzyskanych z urzędu, co generuje zbędną korespondencję. Trzecim - rozciąganie przepisu na państwa spoza Unii Europejskiej. Warto też pamiętać, że wystarczy uzasadnione przypuszczenie, a nie dowód równoległego postępowania. W konkretnej sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.