Art. 592e.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 592e KPK formułuje obowiązek informacyjny polskiego sądu lub prokuratora wobec organu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Przepis dotyczy wyłącznie sytuacji wskazanych w art. 592c § 1 oraz art. 592d § 2 KPK, a więc wypadków, w których doszło do kontaktu polskiego organu z organem zagranicznym w związku z prowadzeniem postępowań karnych o ten sam czyn tej samej osoby w dwóch państwach UE. Treścią obowiązku jest zawiadomienie o sposobie prawomocnego zakończenia postępowania karnego, czyli o tym, jakim rozstrzygnięciem sprawa się zakończyła i że rozstrzygnięcie to stało się prawomocne. Norma ma charakter porządkowy i techniczny, ale służy realizacji istotnej zasady, zgodnie z którą nikt nie powinien być dwukrotnie sądzony za ten sam czyn. Adresatem obowiązku jest ten organ, który prowadzi lub prowadził postępowanie w danym stadium - sąd albo prokurator.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 592e KPK jest ściśle powiązane z wcześniejszymi przepisami rozdziału dotyczącego współpracy przy równolegle prowadzonych postępowaniach. Warunkiem powstania obowiązku jest zaistnienie jednego z wypadków przewidzianych w art. 592c § 1 lub art. 592d § 2 KPK, a więc sytuacji, w której doszło do porozumienia lub wymiany informacji z organem innego państwa członkowskiego co do tego, gdzie sprawa ma być dalej prowadzona. Obowiązek aktualizuje się dopiero z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania w Polsce, a nie już w momencie wydania nieprawomocnego orzeczenia. Przepis nie różnicuje sposobu zakończenia sprawy: zawiadomienie obejmuje zarówno wyrok skazujący, jak i uniewinniający, a także umorzenie postępowania. Nie ma przy tym znaczenia, czy wynik postępowania odpowiada oczekiwaniom organu zagranicznego.

Przykład

Prokuratura w Polsce prowadzi postępowanie w sprawie oszustwa internetowego popełnionego na szkodę osób mieszkających w kilku państwach UE. Okazuje się, że o ten sam czyn wobec tego samego podejrzanego postępowanie prowadzi również prokuratura w innym państwie członkowskim, wobec czego dochodzi do konsultacji i uzgodnienia, że sprawę poprowadzi strona polska. Po skierowaniu aktu oskarżenia sąd wydaje wyrok skazujący, który po upływie terminu do wniesienia apelacji staje się prawomocny. Wówczas, na podstawie art. 592e KPK, sąd zawiadamia organ zagraniczny o tym, że postępowanie zakończyło się prawomocnym skazaniem, co pozwala tamtejszemu organowi ocenić skutki tego rozstrzygnięcia dla własnej sprawy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że art. 592e KPK tworzy ogólny obowiązek informowania zagranicznych organów o każdej sprawie z elementem transgranicznym - przepis dotyczy tylko wypadków wskazanych w art. 592c § 1 i art. 592d § 2 KPK. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie zawiadomienia z wnioskiem o uznanie orzeczenia lub o jego wykonanie za granicą; są to odrębne instytucje o innej podstawie prawnej. Po trzecie, zawiadomienie nie przesądza samodzielnie o umorzeniu postępowania w innym państwie - ocena skutków należy do organu zagranicznego. Wreszcie, obowiązek nie powstaje przed uprawomocnieniem się rozstrzygnięcia, więc przedwczesne zawiadomienie nie realizuje wymogu z art. 592e KPK. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.