Art. 589zn.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589zn. KPK dotyczy sytuacji, w której polski sąd lub prokurator wykonujący europejski nakaz dochodzeniowy (END) wydany przez organ innego państwa członkowskiego nabiera wątpliwości co do zasadności lub celowości tego nakazu. Zgodnie z § 1 organ wykonujący, zanim podejmie decyzję o dalszym biegu sprawy, ma obowiązek skonsultować się z organem, który END wydał. Konsultacja obejmuje trzy rodzaje wątpliwości: czy wydanie nakazu było uzasadnione, czy było celowe oraz czy wnioskowana czynność dochodzeniowa byłaby dopuszczalna w samym państwie wydania orzeczenia. Jeżeli po konsultacji okaże się, że wymaga tego interes wymiaru sprawiedliwości, polski organ występuje z wnioskiem o cofnięcie END. Paragraf 2 nakazuje stosować tę samą procedurę odpowiednio wtedy, gdy pojawiają się wątpliwości co do autentyczności dokumentów niezbędnych do wykonania nakazu albo gdy zachodzą przeszkody techniczne uniemożliwiające jego wykonanie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie na etapie wykonywania END przez organ polski, a więc gdy Polska występuje jako państwo wykonujące. Przesłanką jego uruchomienia jest powzięcie wątpliwości - nie musi to być pewność, że nakaz jest wadliwy, wystarczy uzasadniona niejasność wynikająca z treści nakazu, dołączonych dokumentów lub okoliczności sprawy. Art. 589zn. KPK nie tworzy samodzielnej podstawy odmowy wykonania nakazu, lecz nakłada obowiązek wcześniejszego kontaktu z organem wydającym. Dopiero wynik tej konsultacji może prowadzić do wniosku o cofnięcie END. Mechanizm ten służy zachowaniu zasady wzajemnego uznawania orzeczeń przy jednoczesnym zapobieganiu wykonywaniu czynności zbędnych lub niedopuszczalnych.

Przykład

Do polskiej prokuratury wpływa END z innego państwa członkowskiego z żądaniem przesłuchania świadka i zabezpieczenia zapisu monitoringu sprzed kilku lat. Prokurator dostrzega, że opis czynu wskazuje na czyn, w którym taka czynność najprawdopodobniej nie byłaby dopuszczalna w państwie wydania, a ponadto formularz nakazu zawiera nieczytelną pieczęć budzącą wątpliwości co do autentyczności dokumentu. Na podstawie art. 589zn. § 1 i § 2 KPK prokurator kontaktuje się z organem wydającym, prosząc o wyjaśnienie podstawy czynności i przesłanie prawidłowo poświadczonego dokumentu. Jeżeli odpowiedź potwierdzi, że czynność byłaby niedopuszczalna, a interes wymiaru sprawiedliwości tego wymaga, prokurator wystąpi z wnioskiem o cofnięcie END.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest traktowanie art. 589zn. KPK jako podstawy do samodzielnej odmowy wykonania nakazu - przepis nakazuje najpierw konsultację, a nie natychmiastowe zakończenie sprawy. Drugim jest przekonanie, że polski organ może sam cofnąć END; cofnięcie należy do organu wydającego, a organ wykonujący jedynie o nie występuje. Trzecim nieporozumieniem bywa uznanie, że przeszkody techniczne automatycznie kończą postępowanie wykonawcze, podczas gdy § 2 wymaga wcześniejszego kontaktu z organem wydającym. Warto też pamiętać, że wątpliwość co do celowości nakazu nie oznacza prawa do merytorycznej oceny zasadności ścigania w innym państwie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.