Art. 589zm.

Co stanowi przepis

Art. 589zm. KPK nakłada na polski sąd lub prokuratora, występujących w roli organu wykonującego europejski nakaz dochodzeniowy (END), obowiązek niezwłocznego informowania organu państwa, które ten nakaz wydało, o określonych zdarzeniach w toku wykonywania nakazu. Przepis wylicza sytuacje objęte tym obowiązkiem: niemożność wydania postanowienia w sprawie END z powodu niekompletnego lub błędnie wypełnionego formularza, dostrzeżenie, że celowe może być przeprowadzenie czynności dochodzeniowych nieprzewidzianych w nakazie lub takich, których nie dało się wskazać w chwili jego wydawania, oraz niemożność dopełnienia formalności i procedur wskazanych przez organ wydający. Obowiązek informacyjny obejmuje także każdy przypadek odmowy wykonania END albo postanowienia o przeprowadzeniu zastępczej czynności dochodzeniowej na podstawie art. 589zi § 2 lub 5, jak również każde odroczenie wykonania nakazu wraz z podaniem przyczyn i okresu odroczenia. Ostatni punkt dotyczy poinformowania o uchyleniu lub zakończeniu okresu stosowanego zabezpieczenia. Kluczowe jest słowo "niezwłocznie" - informacja ma być przekazana bez zbędnej zwłoki, a nie dopiero po zakończeniu całej procedury.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu dochodzeniowego skierowanego do Polski przez organ innego państwa członkowskiego. Adresatem obowiązku jest polski sąd lub prokurator prowadzący sprawę wykonania nakazu. Przesłanką jego uruchomienia jest wystąpienie jednej z sytuacji wymienionych w punktach 1-6, przy czym każda z nich jest niezależna - wystąpienie choćby jednej rodzi obowiązek zawiadomienia. Przepis ma charakter porządkowy i komunikacyjny: jego celem jest umożliwienie organowi wydającemu skorygowania nakazu, uzupełnienia formularza, rozszerzenia zakresu czynności albo podjęcia decyzji o dalszym postępowaniu.

Przykład

Prokuratura z innego państwa członkowskiego kieruje do polskiego prokuratora END z wnioskiem o przesłuchanie świadka zamieszkałego w Polsce. Po otwarciu dokumentacji okazuje się, że w formularzu nie wskazano danych identyfikujących świadka ani opisu czynu, co uniemożliwia wydanie postanowienia w sprawie END. Prokurator, zamiast odkładać sprawę, niezwłocznie zawiadamia organ wydający o brakach formularza, wskazując czego dotyczą. Jeżeli w toku dalszych czynności prokurator uzna, że warto dodatkowo zabezpieczyć dokumenty znajdujące się u świadka, również informuje o tym organ wydający jako o czynności nieprzewidzianej w nakazie.

Częste nieporozumienia

Błędem jest traktowanie art. 589zm. KPK jako podstawy do samodzielnego rozszerzania zakresu czynności - przepis pozwala jedynie zasygnalizować celowość dodatkowych czynności, a decyzja należy do organu wydającego. Mylne jest też przekonanie, że braki formularza automatycznie oznaczają odmowę wykonania nakazu; przepis zakłada najpierw kontakt i możliwość ich usunięcia. Niekiedy pomija się obowiązek podania przyczyn i okresu odroczenia, tymczasem sama informacja o odroczeniu bez tych elementów nie spełnia wymogu przepisu. Nie jest to również przepis przyznający uprawnienia stronom postępowania - reguluje wyłącznie relację między organami. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.