Art. 589zk.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589zk. KPK reguluje instytucję odroczenia wykonania europejskiego nakazu dochodzeniowego (END), czyli decyzji wydanej przez organ innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, na podstawie której polski sąd lub prokurator ma przeprowadzić określone czynności dowodowe lub przekazać dowody. Zgodnie z § 1 właściwy sąd lub prokurator może postanowić o odroczeniu wykonania END na niezbędny okres, jeżeli jego wykonanie mogłoby zaszkodzić toczącemu się postępowaniu karnemu albo jeżeli przedmioty, dokumenty lub dane objęte nakazem są wykorzystywane w innym postępowaniu. Przepis nie pozwala zatem na odmowę wykonania nakazu, lecz jedynie na czasowe wstrzymanie czynności. Paragraf 2 dopełnia tę konstrukcję: po ustaniu przyczyny odroczenia właściwy sąd lub prokurator niezwłocznie przystępuje do wykonania END, informując o tym jednocześnie organ wydający nakaz. Odroczenie ma więc charakter przejściowy i jest ściśle powiązane z trwaniem przeszkody.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 589zk. KPK stosuje się wyłącznie na etapie wykonywania END, gdy nakaz został już przyjęty do realizacji przez polski organ. Pierwsza przesłanka dotyczy sytuacji, w której natychmiastowe wykonanie czynności mogłoby zakłócić krajowe postępowanie karne, na przykład ujawnić przedwcześnie jego kierunek lub zakres. Druga przesłanka odnosi się do stanu faktycznego, w którym konkretne przedmioty, dokumenty lub dane są aktualnie wykorzystywane w innym postępowaniu i ich przekazanie utrudniłoby jego prowadzenie. Odroczenie następuje w formie postanowienia i tylko na okres niezbędny, a więc nie może trwać dłużej niż wymaga tego przyczyna. Obowiązek poinformowania organu wydającego po ustaniu przeszkody służy zapewnieniu przejrzystości współpracy między państwami.

Przykład

Prokuratura w innym państwie członkowskim wydaje END, w którym wnosi o przekazanie oryginałów dokumentacji księgowej spółki zabezpieczonej wcześniej przez polskiego prokuratora. Okazuje się jednak, że ta sama dokumentacja jest w tym czasie badana przez biegłego w krajowym postępowaniu dotyczącym oszustwa gospodarczego. Polski prokurator wydaje postanowienie o odroczeniu wykonania END na czas niezbędny do zakończenia opiniowania, powołując się na art. 589zk. § 1 pkt 2 KPK. Po odebraniu opinii biegłego niezwłocznie przystępuje do wykonania nakazu i zawiadamia o tym organ, który END wydał.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest utożsamianie odroczenia z odmową wykonania END - są to dwie odrębne instytucje, a art. 589zk. KPK dotyczy wyłącznie czasowego wstrzymania. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że odroczenie może trwać bezterminowo; przepis wyraźnie mówi o niezbędnym okresie i o niezwłocznym podjęciu czynności po ustaniu przyczyny. Nietrafne jest także założenie, że organ wydający dowiaduje się o dalszym biegu sprawy samodzielnie - obowiązek informacyjny spoczywa na polskim sądzie lub prokuratorze. Wreszcie sam fakt, że sprawa jest skomplikowana lub obciąża organ, nie stanowi przesłanki odroczenia, bo katalog z § 1 jest zamknięty. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.