Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 589zi.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

§ 1.Jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu END stosuje się przepisy prawa polskiego. Należy jednak uczynić zadość życzeniu organu wydającego END, aby przy dokonaniu czynności zastosowano szczególny tryb postępowania lub szczególną formę, jeżeli nie jest to sprzeczne z zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 2.Jeżeli czynność dochodzeniowa określona w END nie jest przewidziana przez prawo polskie lub byłaby niedopuszczalna w podobnej sprawie krajowej, sąd lub prokurator informuje o tym organ wydający END, wskazując termin do zmiany, uzupełnienia lub cofnięcia END oraz określając możliwą do przeprowadzenia zastępczą czynność dochodzeniową zgodną z celem END. Po upływie terminu sąd lub prokurator postanawia o wykonaniu zastępczej czynności dochodzeniowej. Jeżeli zastępczej czynności nie da się określić, sąd lub prokurator odmawia wykonania END.

§ 3.Zastępczej czynności dochodzeniowej nie przeprowadza się, jeżeli END dotyczy:

1)dowodów już znajdujących się w posiadaniu sądu lub prokuratora;

2)informacji uzyskanych z rejestrów i baz danych dostępnych dla sądu lub prokuratora wykonującego END;

3)przesłuchania osoby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

4)dowodu, którego dopuszczenie, uzyskanie ani przeprowadzenie nie wymaga wydania postanowienia;

5)identyfikacji abonenta telefonu lub adresu IP.

§ 4.W przypadkach, o których mowa w § 3, przeprowadza się czynność wskazaną w END.

§ 5.Jeżeli uzyskanie dowodu określonego w END jest możliwe przez przeprowadzenie zastępczej czynności dochodzeniowej, innej niż wskazana w tym orzeczeniu i mniej dolegliwej dla osoby, której END dotyczy, sąd lub prokurator informuje o tym organ wydający END, wskazując termin do zmiany, uzupełnienia lub cofnięcia END. Po upływie terminu sąd lub prokurator określa w postanowieniu przeprowadzenie zastępczej czynności dochodzeniowej.

§ 6.Jeżeli END zawiera wniosek o przeprowadzenie czynności operacyjno- rozpoznawczych, w zakresie tego wniosku odpowiednie służby polskie i służby państwa wydania orzeczenia uzgadniają czas trwania i warunki wykonywania czynności. Można odmówić wykonania END, który nie zawiera informacji o uzgodnieniu, a organ wydający END nie uzupełni tej informacji w terminie wskazanym przez sąd lub prokuratora. Odmawia się wykonania END, jeżeli wykonanie czynności w nim określonych nie byłoby dopuszczalne w podobnej sprawie krajowej.

§ 7.Do czasu otrzymania informacji lub upływu terminu, o których mowa w § 6, termin określony w art. 589zg § 1 nie biegnie.

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589zi KPK reguluje sposób wykonywania w Polsce europejskiego nakazu dochodzeniowego (END), czyli orzeczenia organu innego państwa członkowskiego o przeprowadzenie czynności dowodowych. Zasadą wyrażoną w § 1 jest stosowanie prawa polskiego, chyba że przepisy rozdziału o END stanowią inaczej. Jednocześnie polski sąd lub prokurator ma uczynić zadość życzeniu organu wydającego END co do szczególnego trybu postępowania lub szczególnej formy czynności, o ile nie jest to sprzeczne z zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Paragrafy 2-5 wprowadzają instytucję zastępczej czynności dochodzeniowej, a § 6 dotyczy czynności operacyjno-rozpoznawczych i przesłanek odmowy. Paragraf 7 przewiduje, że do czasu otrzymania informacji lub upływu terminu z § 6 nie biegnie termin określony w art. 589zg § 1.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie wykonywania END, gdy polski sąd lub prokurator ustala, w jaki sposób zrealizować wnioskowaną czynność. Jeżeli czynność wskazana w END nie jest przewidziana przez prawo polskie albo byłaby niedopuszczalna w podobnej sprawie krajowej, organ informuje o tym organ wydający, wyznacza termin do zmiany, uzupełnienia lub cofnięcia END i wskazuje możliwą czynność zastępczą; po bezskutecznym upływie terminu postanawia o jej wykonaniu, a gdy zastępstwa nie da się określić - odmawia wykonania END. Czynności zastępczej nie stosuje się w przypadkach z § 3, między innymi gdy chodzi o dowody już posiadane przez organ, informacje z dostępnych rejestrów i baz danych, przesłuchanie osoby na terytorium RP, dowód niewymagający postanowienia oraz identyfikację abonenta telefonu lub adresu IP - wówczas przeprowadza się czynność wskazaną w END. Odrębny tryb dotyczy czynności operacyjno-rozpoznawczych, gdzie wymagane jest uzgodnienie czasu trwania i warunków wykonania między służbami obu państw.

Przykład

Prokuratura innego państwa członkowskiego kieruje END o przeprowadzenie czynności, która w polskim porządku prawnym nie jest znana w takiej postaci. Polski prokurator informuje organ wydający o tej przeszkodzie, wyznacza termin na zmianę lub cofnięcie END i wskazuje czynność zastępczą prowadzącą do tego samego celu dowodowego. Gdy w wyznaczonym terminie organ zagraniczny nie reaguje, prokurator wydaje postanowienie o przeprowadzeniu czynności zastępczej. Inaczej byłoby, gdyby END dotyczył wyłącznie przesłuchania świadka przebywającego w Polsce - wtedy zgodnie z § 3 i § 4 przeprowadza się czynność wskazaną w nakazie.

Częste nieporozumienia

Błędem jest sądzić, że życzenie organu zagranicznego co do formy czynności wiąże bezwarunkowo - granicą są zasady porządku prawnego RP. Mylne jest też przekonanie, że każdą niewykonalną czynność można zastąpić inną: w sytuacjach z § 3 zastępstwo jest wyłączone. Nie każdy brak uzgodnienia przy czynnościach operacyjno-rozpoznawczych oznacza automatyczną odmowę, bo organ wydający może uzupełnić informację w wyznaczonym terminie, natomiast odmowa jest obligatoryjna, gdy czynność byłaby niedopuszczalna w podobnej sprawie krajowej. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie prawo stosuje się przy wykonywaniu END w Polsce?

Zgodnie z art. 589zi § 1 KPK stosuje się przepisy prawa polskiego, o ile przepisy rozdziału o END nie stanowią inaczej. Życzeniu organu wydającego co do szczególnego trybu lub formy czynności należy uczynić zadość, jeśli nie sprzeciwia się to zasadom polskiego porządku prawnego.

Czym jest zastępcza czynność dochodzeniowa?

To inna czynność niż wskazana w END, prowadząca do tego samego celu dowodowego. Sąd lub prokurator określa ją w postanowieniu, gdy czynność z END jest niedopuszczalna albo gdy istnieje czynność mniej dolegliwa dla osoby, której nakaz dotyczy.

Kiedy nie stosuje się czynności zastępczej?

Paragraf 3 wyłącza ją między innymi w przypadku dowodów już posiadanych przez organ, informacji z dostępnych rejestrów i baz danych, przesłuchania osoby w Polsce, dowodu niewymagającego postanowienia oraz identyfikacji abonenta telefonu lub adresu IP.

Kiedy można odmówić wykonania END?

Odmowa jest możliwa, gdy nie da się określić czynności zastępczej, a także gdy END nie zawiera informacji o uzgodnieniu czynności operacyjno-rozpoznawczych i nie została ona uzupełniona w terminie. Odmowa jest obowiązkowa, jeżeli czynność byłaby niedopuszczalna w podobnej sprawie krajowej.

Co dzieje się z terminem wykonania END w trakcie wymiany informacji?

Zgodnie z § 7 do czasu otrzymania informacji lub upływu terminu wskazanego w § 6 termin z art. 589zg § 1 nie biegnie. Oznacza to zawieszenie jego biegu na czas wyjaśnień z organem wydającym.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy