Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 589ze.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

§ 1.W razie wystąpienia państwa członkowskiego Unii Europejskiej, zwanego w niniejszym rozdziale „państwem wydania orzeczenia”, o wykonanie europejskiego nakazu dochodzeniowego, zwanego w niniejszym rozdziale „END”, postanowienie w przedmiocie jego wykonania wydaje prokurator albo sąd rejonowy, w którego okręgu znajduje się lub może zostać przeprowadzony dowód.

§ 2.Jeżeli dopuszczenie, uzyskanie lub przeprowadzenie dowodu jest zastrzeżone do właściwości sądu albo uzależnione od zarządzenia tego sądu, postanowienie, o którym mowa w § 1, wydaje ten sąd.

§ 3.Sąd okręgowy jest właściwy do wydania postanowienia w przedmiocie wykonania END dotyczącego czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do państwa wydania orzeczenia w celu przeprowadzenia w tym państwie czynności dochodzeniowej. Przed wydaniem postanowienia należy wysłuchać osoby, której dotyczy END.

§ 4.Sąd okręgowy jest właściwy do wydania postanowienia w przedmiocie wykonania END dotyczącego czasowego wydania osoby pozbawionej wolności do Rzeczypospolitej Polskiej w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej.

§ 5.Jeżeli sąd lub prokurator, do którego został skierowany END, nie jest właściwy do nadania mu biegu, przekazuje go właściwemu sądowi lub prokuratorowi i powiadamia o tym właściwy sąd lub inny organ państwa wydania orzeczenia, zwane w niniejszym rozdziale „organem wydającym END”.

§ 6.Jeżeli END został wydany przez nieuprawniony organ państwa wydania orzeczenia, zwraca się go bez wykonania, informując ten organ o przyczynie zwrotu.

§ 7.Na postanowienie o wykonaniu END zażalenie nie przysługuje, chyba że przepis szczególny dotyczący postanowienia o wykonaniu czynności tożsamej z czynnością wskazaną w END stanowi inaczej. W zażaleniu na czynność skarżący może domagać się wyłącznie zbadania zgodności postanowienia o wykonaniu END z prawem polskim i prawidłowości jej przeprowadzenia.

§ 8.O wniesieniu zażalenia, jak również o treści rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku jego rozpoznania należy niezwłocznie powiadomić organ wydający END.

§ 9.Jeżeli przepis szczególny uzależnia ujawnienie informacji od wystąpienia przez sąd lub prokuratora z żądaniem ich ujawnienia w związku z toczącym się postępowaniem o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, END wraz z prawomocnym postanowieniem sądu lub prokuratora o jego wykonaniu zastępuje takie żądanie.

§ 10.Postanowienie o wykonaniu END, który dotyczy kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych oraz utrwalania przy użyciu środków technicznych treści innych rozmów lub przekazów informacji, w tym korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną, zastępuje postanowienie, o którym mowa w art. 237 § 1. Przepisy art. 237 § 3–7, art. 238 § 1 i 2, art. 239 § 1 i art. 241 stosuje się odpowiednio.

Wyjaśnienie przepisu

Co stanowi przepis

Art. 589ze KPK reguluje sposób, w jaki polskie organy reagują na europejski nakaz dochodzeniowy (w przepisie określany skrótem END) wydany przez organ innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Zgodnie z § 1 postanowienie w przedmiocie wykonania END wydaje prokurator albo sąd rejonowy, w którego okręgu dowód się znajduje lub może zostać przeprowadzony. Jeżeli jednak dopuszczenie, uzyskanie albo przeprowadzenie danego dowodu jest zastrzeżone do właściwości sądu lub zależy od jego zarządzenia, postanowienie wydaje ten właśnie sąd (§ 2). Szczególną właściwość sądu okręgowego przewidziano dla END dotyczącego czasowego wydania osoby pozbawionej wolności - zarówno do państwa wydania orzeczenia (§ 3, z obowiązkiem wysłuchania tej osoby), jak i do Rzeczypospolitej Polskiej (§ 4). Przepis reguluje ponadto przekazanie END organowi właściwemu (§ 5), zwrot nakazu wydanego przez organ nieuprawniony (§ 6), ograniczony tryb zażaleniowy (§ 7 i § 8) oraz zastąpienie przez END żądania ujawnienia informacji (§ 9) i postanowienia o kontroli rozmów z art. 237 § 1 KPK (§ 10).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy organ innego państwa Unii Europejskiej zwraca się do Polski o przeprowadzenie lub uzyskanie dowodu na potrzeby toczącego się tam postępowania karnego. Punktem wyjścia jest ustalenie, czy czynność dowodowa mieści się w kompetencji prokuratora, czy wymaga decyzji sądu. Znaczenie ma także miejsce, w którym dowód się znajduje lub ma zostać przeprowadzony, ponieważ to ono wyznacza właściwość miejscową. Odrębne reguły dotyczą END odnoszącego się do czasowego wydania osoby pozbawionej wolności oraz do kontroli i utrwalania treści rozmów. Jeżeli organ, do którego trafił nakaz, nie jest właściwy, przekazuje sprawę dalej i zawiadamia o tym organ wydający END.

Przykład

Prokuratura w innym państwie członkowskim prowadzi postępowanie o oszustwo i wydaje END o przesłuchanie świadka mieszkającego w Polsce oraz o przeszukanie jego mieszkania. Ponieważ dowody mają być uzyskane w określonym okręgu, postanowienie w przedmiocie wykonania nakazu wydaje prokurator albo sąd rejonowy właściwy dla tego okręgu. Gdyby END obejmował dodatkowo kontrolę rozmów telefonicznych, postanowienie o jego wykonaniu zastąpiłoby postanowienie z art. 237 § 1 KPK, a przepisy o kontroli operacyjnej stosowałoby się odpowiednio. Jeśli natomiast nakaz trafiłby do prokuratora niewłaściwego miejscowo, przekazałby go on organowi właściwemu i powiadomił o tym organ wydający END.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że na każde postanowienie o wykonaniu END przysługuje zażalenie. Z § 7 wynika, że zasadą jest brak zażalenia, chyba że przepis szczególny dotyczący czynności tożsamej stanowi inaczej, a zakres badania jest ograniczony do zgodności z prawem polskim i prawidłowości przeprowadzenia czynności. Nie jest też trafne przekonanie, że polski organ ocenia zasadność zagranicznego postępowania - art. 589ze KPK dotyczy wykonania nakazu, a nie merytorycznej weryfikacji sprawy. Mylące bywa również założenie, że nakaz wydany przez organ nieuprawniony podlega naprawieniu w Polsce; podlega on zwrotowi z informacją o przyczynie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto wydaje postanowienie o wykonaniu END w Polsce?

Co do zasady prokurator albo sąd rejonowy, w którego okręgu dowód się znajduje lub może zostać przeprowadzony. Jeżeli czynność jest zastrzeżona dla sądu, postanowienie wydaje ten sąd.

Czy na postanowienie o wykonaniu END przysługuje zażalenie?

Zasadniczo nie, chyba że przepis szczególny dotyczący czynności tożsamej z wskazaną w END stanowi inaczej. Zakres zaskarżenia ogranicza się do zgodności z prawem polskim i prawidłowości przeprowadzenia czynności.

Który sąd decyduje o czasowym wydaniu osoby pozbawionej wolności?

Właściwy jest sąd okręgowy, zarówno gdy chodzi o wydanie osoby do państwa wydania orzeczenia, jak i o jej wydanie do Polski. W pierwszym przypadku przed wydaniem postanowienia należy wysłuchać tej osoby.

Co się dzieje, gdy END trafi do niewłaściwego organu?

Sąd lub prokurator przekazuje nakaz organowi właściwemu do nadania mu biegu i powiadamia o tym organ wydający END.

Czy END może zastąpić postanowienie o kontroli rozmów?

Tak. Postanowienie o wykonaniu END dotyczącego kontroli i utrwalania rozmów zastępuje postanowienie z art. 237 § 1 KPK, a wskazane przepisy o kontroli stosuje się odpowiednio.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy