Art. 589zd.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589zd. KPK dotyczy sytuacji, w której polski organ prowadzi kontrolę i utrwalanie treści rozmów telefonicznych (potocznie: podsłuch procesowy) zarządzone lub zatwierdzone na podstawie art. 237 § 1 i 2 KPK, a osoba objęta tą czynnością znajduje się na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Jeżeli w danym układzie nie zachodzi potrzeba wydania europejskiego nakazu dochodzeniowego (END), prokurator, Policja albo inny organ wskazany w art. 312 KPK ma obowiązek powiadomić właściwy organ tego państwa. Powiadomienie następuje o zamiarze przeprowadzenia czynności, o ich przeprowadzaniu albo o ich wykonaniu - w zależności od tego, w którym momencie polski organ dowiedział się, że osoba przebywa za granicą. Zgodnie z § 3 powiadomienie musi zawierać dane organu, który zarządził kontrolę, informacje o samej kontroli i utrwalaniu, w tym o okresie, na jaki je zarządzono, oraz dane osoby, której czynność dotyczy. Paragraf 2 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 589y § 4 KPK, a § 4 upoważnia Ministra Sprawiedliwości do określenia w rozporządzeniu wzoru formularza powiadomienia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przesłanki stosowania art. 589zd. KPK są trzy i muszą wystąpić łącznie. Po pierwsze, musi istnieć legalnie zarządzona lub zatwierdzona kontrola i utrwalanie treści rozmów telefonicznych w rozumieniu art. 237 § 1 i 2 KPK. Po drugie, osoba, której czynność dotyczy, musi znajdować się na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Po trzecie, nie może zachodzić potrzeba wydania END, czyli sytuacja, w której czynność wymagałaby pomocy technicznej lub udziału organów państwa obcego. Moment powiadomienia zależy od stanu wiedzy organu: jeżeli dowie się o pobycie za granicą wcześniej, zawiadamia o zamiarze, jeżeli w trakcie - o przeprowadzaniu, a jeżeli już po zakończeniu - o wykonaniu czynności.

Przykład

Prokurator prowadzi śledztwo w sprawie zorganizowanej grupy przestępczej i uzyskuje zgodę sądu na kontrolę rozmów telefonicznych podejrzanego. Po kilku dniach z analizy danych wynika, że podejrzany przebywa w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, choć nadal korzysta z polskiego numeru, a przechwycenie treści rozmów jest technicznie możliwe bez udziału tamtejszych organów. W takim wypadku prokurator nie wydaje END, lecz przesyła właściwemu organowi tego państwa powiadomienie na formularzu, wskazując organ zarządzający kontrolę, okres jej trwania oraz dane osoby. Państwo to może następnie zająć stanowisko co do dopuszczalności czynności i wykorzystania uzyskanych materiałów.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest traktowanie powiadomienia jako wniosku o pomoc prawną - to jedynie zawiadomienie, a nie żądanie wykonania czynności. Drugim jest przekonanie, że powiadomienie jest potrzebne dopiero po zakończeniu podsłuchu; art. 589zd. KPK wprost przewiduje powiadomienie także o zamiarze i o trwających czynnościach. Trzecim nieporozumieniem jest pomijanie elementów z § 3 lub rezygnacja z urzędowego formularza. Czwartym - założenie, że przepis zwalnia z uzyskania krajowej podstawy z art. 237 KPK, co jest nietrafne. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.