Art. 589z.

Co stanowi przepis

Art. 589z. KPK dotyczy sytuacji, w których europejski nakaz dochodzeniowy (END) obejmuje czasowe wydanie osoby pozbawionej wolności - albo do Polski z państwa wykonania orzeczenia, albo z Polski do takiego państwa. Zgodnie z § 1, gdy END dotyczy czasowego wydania do Rzeczypospolitej Polskiej osoby pozbawionej wolności w innym państwie w celu przeprowadzenia czynności dochodzeniowej, odpowiednio stosuje się art. 589a KPK, a sąd lub prokurator zarządza zwolnienie takiej osoby, jeżeli państwo wykonania orzeczenia o to wystąpi. Paragraf 2 wprowadza tzw. zasadę specjalności: osoby wydanej czasowo nie można ścigać, zatrzymać ani tymczasowo aresztować za przestępstwo popełnione przed przekroczeniem polskiej granicy państwowej, jeżeli nie zostało ono wskazane w END, ani wykonać wobec niej kary orzeczonej za takie przestępstwo. Paragraf 3 określa granice tej ochrony - wygasa ona, gdy osoba mogąc opuścić terytorium Polski pozostaje na nim po upływie 15 dni od otrzymania od sądu lub prokuratora informacji, że jej obecność stała się zbędna dla postępowania, albo gdy po tym terminie dobrowolnie wróci do Polski. Paragrafy 4 i 5 dotyczą kierunku odwrotnego: przed wydaniem END o czasowym przekazaniu osoby pozbawionej wolności w Polsce do państwa wykonania organ wydający END wysłuchuje tę osobę, a okres faktycznego pozbawienia wolności w tym państwie zalicza się na poczet kary pozbawienia wolności orzeczonej lub wykonywanej w Polsce.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w obrocie prawnym opartym na europejskim nakazie dochodzeniowym, czyli w ramach współpracy państw członkowskich Unii Europejskiej w sprawach karnych. Warunkiem jest, aby osoba objęta wnioskiem była pozbawiona wolności, a celem jej czasowego przekazania - przeprowadzenie czynności dochodzeniowej, na przykład przesłuchania, konfrontacji czy okazania. Art. 589z. KPK działa dwukierunkowo, obejmując zarówno przyjęcie takiej osoby na terytorium Polski, jak i jej czasowe przekazanie za granicę. Ochrona z § 2 działa z mocy prawa i nie wymaga odrębnego wniosku osoby wydanej, natomiast jej ustanie zależy wyłącznie od okoliczności wskazanych w § 3.

Przykład

Polski prokurator występuje z END o czasowe przekazanie do Polski osoby odbywającej karę pozbawienia wolności w innym państwie członkowskim, ponieważ jest ona świadkiem w toczącym się śledztwie. Po przybyciu do Polski osoba ta bierze udział w przesłuchaniu i konfrontacji. W tym czasie nie może zostać zatrzymana za dawniejsze przestępstwo, które nie zostało wskazane w END. Jeżeli jednak po otrzymaniu informacji, że jej obecność jest już zbędna, pozostanie w Polsce dłużej niż 15 dni, mimo że mogła wyjechać, ochrona przestaje działać.

Częste nieporozumienia

Błędem jest traktowanie ochrony z § 2 jako bezterminowego immunitetu - ma ona charakter ograniczony czasowo i przedmiotowo. Mylące bywa też przekonanie, że dotyczy ona czynów popełnionych już po wjeździe do Polski; przepis obejmuje wyłącznie przestępstwa sprzed przekroczenia granicy i nieujęte w END. Kolejnym nieporozumieniem jest pomijanie obowiązku wysłuchania osoby z § 4, który poprzedza wydanie END. Warto również pamiętać, że zaliczenie okresu pozbawienia wolności z § 5 następuje z urzędu i dotyczy faktycznego pozbawienia wolności za granicą.

W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena skutków czasowego wydania zależy od konkretnych okoliczności postępowania.