Art. 589y.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589y KPK reguluje wymagania formalne europejskiego nakazu dochodzeniowego (END), czyli dokumentu, na podstawie którego polski organ zwraca się do innego państwa członkowskiego o przeprowadzenie czynności dochodzeniowej lub o przekazanie dowodu. Paragraf 1 wylicza obowiązkowe elementy nakazu: oznaczenie organu wydającego i zatwierdzającego wraz z danymi kontaktowymi, datę i miejsce wydania, określenie żądanej czynności lub dowodu, dane osoby, której nakaz dotyczy, oznaczenie akt oraz rodzaju postępowania, opis i kwalifikację prawną czynu, a także zwięzły opis stanu faktycznego. Paragraf 2 nakazuje wskazać wcześniejszy END, jeżeli nowy nakaz jest z nim powiązany. Paragraf 3 dotyczy nakazów wydawanych w celu zabezpieczenia śladów i dowodów przed utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem - wówczas trzeba wskazać, czy dowód ma zostać przekazany do Polski, czy pozostać w państwie wykonania, a w tym drugim przypadku określić termin obowiązywania zabezpieczenia. Kolejne jednostki redakcyjne przewidują tłumaczenie nakazu, możliwość jego przesłania środkami elektronicznymi zapewniającymi weryfikację autentyczności oraz upoważniają Ministra Sprawiedliwości do określenia wzoru formularza.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się zawsze wtedy, gdy polski organ procesowy - prokurator lub sąd - decyduje się wystąpić o czynność dochodzeniową za granicą w ramach współpracy państw członkowskich Unii Europejskiej. Ma on charakter techniczno-formalny: nie przesądza o dopuszczalności samej czynności, lecz określa, jakie informacje muszą znaleźć się w dokumencie, aby państwo wykonania mogło podjąć prawidłową decyzję. Znaczenie praktyczne ma zwłaszcza wymóg tłumaczenia na język urzędowy państwa wykonania albo inny język przez to państwo wskazany. Braki w treści nakazu mogą prowadzić do wezwania o uzupełnienie, a w konsekwencji do opóźnienia całego postępowania.

Przykład

Prokurator prowadzący postępowanie o oszustwo internetowe ustala, że serwer z korespondencją sprawcy znajduje się w innym państwie członkowskim. Wydaje END, w którym wskazuje swoje dane kontaktowe, datę i miejsce wydania, opis i kwalifikację prawną czynu, zwięzły opis stanu faktycznego oraz precyzyjnie określa, jakie dane należy zabezpieczyć. Ponieważ istnieje ryzyko usunięcia danych, powołuje się na potrzebę zabezpieczenia dowodu i zaznacza, że ma on zostać przekazany do Polski. Nakaz zostaje przetłumaczony na język wskazany przez państwo wykonania i przesłany drogą umożliwiającą potwierdzenie autentyczności dokumentu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest traktowanie END jak zwykłego pisma - to sformalizowany formularz, którego wzór określa rozporządzenie. Drugim jest pomijanie odwołania do wcześniejszego nakazu, gdy nowy jest jego kontynuacją. Trzecim - brak wskazania terminu obowiązywania zabezpieczenia, gdy dowód ma pozostać za granicą. Wreszcie przesłanie nakazu drogą elektroniczną jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy sposób przekazania pozwala stwierdzić autentyczność dokumentu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.