Art. 589t.

Co stanowi przepis

Art. 589t Kodeksu postępowania karnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że jednostka redakcyjna oznaczona tym numerem nadal figuruje w tekście ustawy, ale nie zawiera już żadnej treści normatywnej - w miejscu dawnych postanowień widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)". Ustawodawca posługuje się taką techniką legislacyjną po to, aby nie przenumerowywać wszystkich kolejnych artykułów kodeksu po usunięciu jednego z nich. Dzięki temu numeracja pozostałych przepisów zostaje nienaruszona, a odesłania zawarte w innych ustawach, orzeczeniach i pismach procesowych zachowują aktualność. W praktyce z art. 589t KPK nie da się dziś wyprowadzić żadnego uprawnienia, obowiązku ani kompetencji organu procesowego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Uchylony art. 589t KPK nie może być podstawą jakiejkolwiek czynności procesowej podejmowanej po dniu utraty przez niego mocy obowiązującej. Jego znaczenie ma charakter wyłącznie historyczny i porządkowy: pozostaje istotny przy analizie stanu prawnego z okresu, w którym przepis jeszcze obowiązywał, oraz przy badaniu ciągłości regulacji. Numeracja artykułu wskazuje, że mieścił się on w tej części kodeksu, która dotyczy postępowania w sprawach karnych ze stosunków międzynarodowych, a więc materii wielokrotnie nowelizowanej w związku z rozwojem współpracy sądowej. Ustalając, jakie zasady stosuje się w konkretnej sprawie, należy sięgnąć do przepisów aktualnie obowiązujących oraz do przepisów przejściowych ustawy nowelizującej, która uchyliła dawną regulację. To właśnie przepisy przejściowe rozstrzygają, czy do postępowań wszczętych wcześniej stosuje się dawne, czy nowe rozwiązania.

Przykład

Pełnomocnik przygotowujący pismo procesowe znajduje w starszym komentarzu odesłanie do art. 589t KPK i chce oprzeć na nim swój wniosek. Po otwarciu aktualnego tekstu ustawy dostrzega jednak, że przy tym numerze widnieje wyłącznie oznaczenie "(uchylony)". W tej sytuacji musi ustalić, którą ustawą i z jakim dniem przepis został skreślony oraz czy jego materia została przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej. Dopiero po sprawdzeniu obowiązującej wersji kodeksu i przepisów przejściowych może wskazać właściwą podstawę prawną, ponieważ powołanie się na przepis nieobowiązujący naraziłoby wniosek na oddalenie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu widnieje w spisie treści kodeksu, to przepis nadal obowiązuje. Innym nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie przepisu automatycznie unieważnia czynności dokonane w czasie jego obowiązywania - z reguły tak nie jest, a o skutkach zmiany decydują przepisy międzyczasowe. Mylące bywa też korzystanie z nieaktualnych wydań kodeksu lub z tekstów publikowanych w serwisach, które nie odnotowują nowelizacji. Warto również pamiętać, że uchylenie art. 589t KPK nie zawsze oznacza likwidację danej instytucji prawnej: bywa, że została ona jedynie przeniesiona w inne miejsce ustawy albo do odrębnego aktu. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o postępowanie z elementem międzynarodowym, warto skonsultować się z prawnikiem.