Art. 589s.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589s KPK reguluje czas trwania środków zabezpieczających stosowanych w Polsce na podstawie orzeczenia wydanego przez organ sądowy innego państwa. Zgodnie z § 1 zatrzymanie dowodów oraz zajęcie mienia dokonane w celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia o przepadku utrzymuje się co do zasady aż do rozstrzygnięcia w przedmiocie wystąpienia właściwego organu państwa wydania orzeczenia - odpowiednio o wydanie dowodów albo o wykonanie prawomocnego orzeczenia o przepadku. Paragraf 2 pozwala jednak polskiemu sądowi albo prokuratorowi, ze względu na okoliczności sprawy i po konsultacji z organem zagranicznym, wyznaczyć temu organowi nieprzekraczalny termin na przekazanie takiego żądania. Po bezskutecznym upływie terminu może nastąpić zwolnienie spod zatrzymania albo zajęcia. Paragraf 3 nakazuje wcześniej poinformować organ zagraniczny o zamiarze zwolnienia i umożliwić mu zajęcie stanowiska na piśmie, a jeżeli argumenty za dalszym zabezpieczeniem nie są dostateczne - wydać postanowienie o zwolnieniu, którego odpis doręcza się osobom zainteresowanym. Paragraf 4 przewiduje wydanie takiego postanowienia także wtedy, gdy organ państwa wydania orzeczenia zawiadomi o uchyleniu orzeczenia stanowiącego podstawę zabezpieczenia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie w ramach współpracy w sprawach karnych z państwami członkowskimi Unii Europejskiej, gdy polskie organy wykonują zagraniczne orzeczenie o zabezpieczeniu mienia albo dowodów. Warunkiem jej stosowania jest uprzednie faktyczne zatrzymanie dowodów lub zajęcie składników majątkowych na terytorium Polski. Przepis staje się praktycznie istotny wtedy, gdy postępowanie w państwie wydania orzeczenia przedłuża się i nie wpływa dalsze wystąpienie o wydanie dowodów albo o wykonanie przepadku. Wówczas art. 589s KPK daje polskiemu sądowi lub prokuratorowi narzędzie dyscyplinujące w postaci terminu, a osobom, których mienie zostało zajęte, realną perspektywę zakończenia stanu zabezpieczenia.

Przykład

Prokuratura w innym państwie prowadzi śledztwo w sprawie oszustw i uzyskuje orzeczenie o zabezpieczeniu, na podstawie którego polski prokurator zajmuje samochód oraz środki na rachunku bankowym osoby mieszkającej w Polsce. Mija wiele miesięcy, a organ zagraniczny nie występuje o wykonanie prawomocnego orzeczenia o przepadku ani o wydanie dowodów. Polski prokurator, po konsultacji z tym organem, wyznacza mu nieprzekraczalny termin na przekazanie żądania i uprzedza o zamiarze zwolnienia mienia spod zajęcia. Gdy w odpowiedzi nie padają argumenty uzasadniające dalsze zajęcie, prokurator wydaje postanowienie o zwolnieniu, a jego odpis doręcza osobom zainteresowanym.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przyjmowanie, że zajęcie mienia na podstawie zagranicznego orzeczenia trwa bezterminowo i nie da się go zakwestionować. Nieporozumieniem jest również sądzenie, że polski organ może zwolnić mienie natychmiast, bez konsultacji i bez umożliwienia organowi zagranicznemu wypowiedzi na piśmie - art. 589s § 2 i 3 KPK wymaga zachowania tej procedury. Mylące bywa też utożsamianie zabezpieczenia z samym przepadkiem: zatrzymanie dowodów i zajęcie mienia mają charakter tymczasowy i zabezpieczający. Warto pamiętać, że uchylenie orzeczenia przez organ zagraniczny obliguje do zwolnienia spod zatrzymania albo zajęcia. W indywidualnej sprawie dotyczącej zajętego mienia warto skonsultować się z prawnikiem.