Co dokładnie stanowi przepis
Art. 589r. KPK reguluje sposób wykonania w Polsce orzeczenia wydanego przez organ sądowy innego państwa, którego przedmiotem jest zatrzymanie dowodów albo zabezpieczenie mienia. Zgodnie z § 1 polski organ wykonujący takie orzeczenie ma obowiązek uczynić zadość życzeniu organu, który je wydał, jeżeli organ ten oczekuje zastosowania szczególnego trybu postępowania lub szczególnej formy czynności. Granicą tego obowiązku jest zgodność żądanego sposobu działania z zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej - jeżeli szczególny tryb lub forma byłyby z nimi sprzeczne, nie stosuje się ich. Paragraf 2 nakłada obowiązek niezwłocznego przekazania właściwemu organowi sądowemu państwa wydania orzeczenia protokołu zatrzymania dowodów lub zajęcia mienia. Do tego przekazania stosuje się odpowiednio art. 589p § 1 zdanie drugie, co porządkuje tryb komunikacji między organami obu państw.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie na etapie faktycznego wykonywania w Polsce orzeczenia zagranicznego organu sądowego, a więc już po tym, jak orzeczenie zostało przyjęte do wykonania w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania karnego. Dotyczy dwóch kategorii rozstrzygnięć: orzeczeń o zatrzymaniu dowodów oraz orzeczeń mających na celu zabezpieczenie mienia, na przykład przed jego ukryciem, zbyciem lub zniszczeniem. Warunkiem uwzględnienia szczególnego trybu lub formy jest wyraźne życzenie organu wydającego orzeczenie - polski organ nie ma obowiązku domyślać się oczekiwań strony zagranicznej. Obowiązek sporządzenia i przekazania protokołu powstaje natomiast zawsze po dokonaniu czynności, niezależnie od tego, czy zgłoszono szczególne życzenia co do jej przebiegu.
Przykład zastosowania
Organ sądowy innego państwa wydaje orzeczenie o zabezpieczeniu środków zgromadzonych na rachunku bankowym prowadzonym w Polsce oraz o zatrzymaniu dokumentacji księgowej spółki. We wniosku zaznacza, że dokumenty powinny zostać zabezpieczone w określonej kolejności i opisane w sposób pozwalający na ich późniejsze wykorzystanie w tamtejszym postępowaniu. Polski organ wykonujący orzeczenie stosuje wskazany sposób działania, ponieważ nie jest on sprzeczny z zasadami polskiego porządku prawnego. Po zakończeniu czynności sporządza protokół zajęcia mienia i zatrzymania dowodów, a następnie niezwłocznie przekazuje go organowi sądowemu państwa wydania orzeczenia.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że życzenie organu zagranicznego wiąże bezwarunkowo - art. 589r. § 1 KPK wyraźnie zastrzega granicę w postaci zgodności z zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie szczególnego trybu lub formy z możliwością wykonania czynności nieznanej polskiemu prawu w sposób naruszający jego podstawowe reguły. Trzecim jest pogląd, że protokół można przekazać przy okazji dalszej korespondencji - przepis wymaga działania niezwłocznego. Warto też pamiętać, że art. 589r. KPK nie reguluje samych przesłanek przyjęcia orzeczenia do wykonania, lecz wyłącznie sposób jego realizacji i sprawozdawczość wobec państwa wydania.
W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy dotyczy ona zajętego mienia lub zatrzymanych dokumentów, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.