Art. 589n.

Co stanowi przepis

Art. 589n KPK reguluje sposób, w jaki polski sąd albo prokurator rozstrzyga o wykonaniu orzeczenia państwa członkowskiego Unii Europejskiej o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia, o którym mowa w art. 589l § 1 KPK. Zgodnie z § 1 postanowienie w tym przedmiocie ma zapaść niezwłocznie, a w miarę możliwości w ciągu 24 godzin od otrzymania orzeczenia z zagranicy. Paragraf 2 nakazuje doręczyć postanowienie wraz z pouczeniem o uprawnieniach, które wynikają z przepisów państwa wydania orzeczenia, a nie wyłącznie z prawa polskiego. Paragraf 3 przyznaje osobom, których prawa zostały naruszone, zażalenie zarówno na samo postanowienie, jak i na czynności związane z zatrzymaniem dowodów lub zabezpieczeniem mienia, przy czym w zażaleniu na czynność można domagać się wyłącznie zbadania prawidłowości jej przeprowadzenia. Paragraf 4 wymaga niezwłocznego powiadomienia właściwego organu sądowego państwa wydania orzeczenia o wniesieniu zażalenia i o treści rozstrzygnięcia, a § 5 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 589g § 6 KPK.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w fazie wykonawczej współpracy w sprawach karnych, gdy do polskiego organu wpłynęło już orzeczenie obcego państwa dotyczące zatrzymania dowodów lub zabezpieczenia mienia. Warunkiem jest, aby chodziło o orzeczenie wskazane w art. 589l § 1 KPK, a więc wydane w ramach unijnego mechanizmu wzajemnego uznawania. Norma dotyczy zarówno etapu decyzyjnego (wydanie postanowienia w krótkim, wskazanym terminie), jak i etapu kontroli (zażalenia i informowanie państwa wydania). Krąg osób uprawnionych do zaskarżenia wyznacza kryterium naruszenia praw, co obejmuje między innymi właściciela lub posiadacza rzeczy, u którego przeprowadzono czynność.

Przykład

Prokurator otrzymuje z innego państwa członkowskiego orzeczenie o zabezpieczeniu środków zgromadzonych na rachunku bankowym spółki, podejrzewanej tam o udział w oszustwie. Zgodnie z art. 589n § 1 KPK wydaje postanowienie o wykonaniu tego orzeczenia jeszcze tego samego dnia i doręcza je spółce wraz z pouczeniem o uprawnieniach przewidzianych w prawie państwa wydania orzeczenia. Zarząd spółki wnosi zażalenie, wskazując, że rachunek należy do innego podmiotu, a dodatkowo kwestionuje sposób przeprowadzenia czynności. O wniesieniu zażalenia oraz o wyniku jego rozpoznania polski organ niezwłocznie zawiadamia właściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd to przekonanie, że w zażaleniu można podważać zasadność samego zagranicznego orzeczenia. Merytoryczne przyczyny zatrzymania dowodów lub zabezpieczenia mienia podlegają badaniu przed organami państwa wydania orzeczenia, a w zażaleniu na czynność skarżący może żądać wyłącznie zbadania prawidłowości jej przeprowadzenia. Drugie nieporozumienie dotyczy terminu 24 godzin - nie jest to termin bezwzględny, lecz wskazanie, że rozstrzygnięcie ma nastąpić niezwłocznie, w miarę możliwości w tym czasie. Mylące bywa również pominięcie pouczenia z § 2, które ma charakter obowiązkowy i obejmuje uprawnienia z prawa obcego. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.