Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 589m.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

§ 1.Można odmówić wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów, o którym mowa w art. 589l § 1, jeżeli:

1)czyn, w związku z którym wydano to orzeczenie, nie stanowi przestępstwa według prawa polskiego, chyba że zgodnie z prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestępstwo wymienione w art. 607w pkt 1–33, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 3 lata, lub innym środkiem polegającym na pozbawieniu wolności co najmniej w tym samym wymiarze;

2)dowody, których dotyczy orzeczenie, nie mogą być zajęte z przyczyn faktycznych, w szczególności z uwagi na ich utratę, zniszczenie lub niemożność odnalezienia;

3)do orzeczenia o zatrzymaniu dowodów nie dołączono zaświadczenia zawierającego wszystkie istotne informacje umożliwiające jego prawidłowe wykonanie albo zaświadczenie to jest niekompletne lub oczywiście nie odpowiada treści orzeczenia;

4)z treści zaświadczenia, określonego w pkt 3, w oczywistym stopniu wynika, że przekazane do wykonania orzeczenie dotyczy tego samego czynu tej samej osoby, co do którego postępowanie karne zostało prawomocnie zakończone;

5)wykonanie orzeczenia nie jest możliwe z powodu odmowy przedstawienia korespondencji i dokumentów na podstawie art. 582 § 2.

§ 2.Można odmówić wykonania orzeczenia mającego na celu zabezpieczenie mienia, o którym mowa w art. 589l § 1:

1)jeżeli według prawa polskiego w sprawie o przestępstwo, w związku z którym wydano to orzeczenie, zabezpieczenie wykonania przepadku byłoby niedopuszczalne, chyba że zgodnie z prawem państwa wydania orzeczenia jest to przestępstwo wymienione w art. 607w pkt 1–33, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 3 lata, lub innym środkiem polegającym na pozbawieniu wolności co najmniej w tym samym wymiarze;

2)w wypadkach określonych w § 1 pkt 2–4.

§ 3.Przepisów § 1 pkt 1 oraz § 2 pkt 1 nie stosuje się, jeżeli czyn nie stanowi przestępstwa z powodu braku lub odmiennego uregulowania w prawie polskim odpowiednich opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego.

§ 4.W wypadku określonym w § 1 pkt 2, właściwy sąd albo prokurator, przed wydaniem postanowienia w przedmiocie wykonania orzeczenia o zatrzymaniu dowodów lub mającego na celu zabezpieczenie mienia, konsultuje się z organem, który je wydał, dla uzyskania wszystkich istotnych informacji, umożliwiających odnalezienie tych dowodów albo mienia. Jeżeli uzyskane informacje nie przyczyniły się do odnalezienia tych dowodów albo mienia, sąd lub prokurator powiadamia niezwłocznie właściwy organ sądowy państwa wydania orzeczenia o niemożności wykonania orzeczenia.

§ 5.W wypadku, o którym mowa w § 1 pkt 3, właściwy sąd albo prokurator może wyznaczyć organowi, który wydał orzeczenie, termin do przekazania zaświadczenia, określonego w § 1 pkt 3, jego uzupełnienia lub sprostowania.

§ 6.W razie niedotrzymania terminu, o którym mowa w § 5, postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia wydaje się w oparciu o informacje przekazane wcześniej.

Wyjaśnienie przepisu

Co stanowi przepis

Art. 589m KPK wskazuje, w jakich sytuacjach polski sąd lub prokurator może odmówić wykonania orzeczenia wydanego przez organ innego państwa członkowskiego, o którym mowa w art. 589l § 1, czyli orzeczenia o zatrzymaniu dowodów albo orzeczenia mającego na celu zabezpieczenie mienia. Paragraf 1 wylicza pięć podstaw odmowy dotyczących zatrzymania dowodów: brak przestępności czynu według prawa polskiego (z wyjątkiem czynów z katalogu art. 607w pkt 1-33 zagrożonych karą pozbawienia wolności co najmniej 3 lat), faktyczną niemożność zajęcia dowodów, brak lub istotne wady zaświadczenia towarzyszącego orzeczeniu, oczywiste stwierdzenie, że sprawa o ten sam czyn tej samej osoby została prawomocnie zakończona, oraz odmowę przedstawienia korespondencji i dokumentów na podstawie art. 582 § 2. Paragraf 2 przenosi te przesłanki na orzeczenia o zabezpieczeniu mienia, dodając kryterium niedopuszczalności zabezpieczenia wykonania przepadku według prawa polskiego. Istotne jest, że wszystkie te podstawy mają charakter fakultatywny - ustawa mówi "można odmówić", a nie "odmawia się".

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie badania wniosku państwa wydania orzeczenia o jego wykonanie na terytorium Polski. Organ krajowy najpierw sprawdza kompletność zaświadczenia i zgodność czynu z polskim prawem karnym, a następnie faktyczną możliwość zajęcia rzeczy lub mienia. Zgodnie z § 3 nie można powołać się na brak przestępności czynu, jeżeli wynika on wyłącznie z odmiennego uregulowania w prawie polskim opłat, podatków, ceł lub zasad obrotu dewizowego. Paragraf 4 nakazuje, aby przy trudnościach z odnalezieniem dowodów lub mienia najpierw skonsultować się z organem, który wydał orzeczenie, a dopiero po bezskutecznej konsultacji zawiadomić o niemożności wykonania. Paragrafy 5 i 6 pozwalają wyznaczyć termin na uzupełnienie lub sprostowanie zaświadczenia, a po jego upływie rozstrzygnąć na podstawie informacji przekazanych wcześniej.

Przykład

Organ innego państwa zwraca się o zatrzymanie laptopa i dokumentacji księgowej znajdujących się w polskiej spółce, w związku z postępowaniem o oszustwo. Polski prokurator ustala, że sprzęt został wcześniej zniszczony w pożarze, a dokumentacji nie da się odnaleźć. Zanim wyda postanowienie o odmowie, kontaktuje się z organem zagranicznym, aby uzyskać dodatkowe dane, na przykład wskazanie innej lokalizacji rzeczy. Gdy informacje nie pomagają, niezwłocznie zawiadamia organ sądowy państwa wydania orzeczenia o niemożności jego wykonania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że wystąpienie którejkolwiek przesłanki automatycznie wyklucza wykonanie orzeczenia - art. 589m KPK daje organowi możliwość, a nie obowiązek odmowy. Drugim jest pomijanie wyjątku dotyczącego katalogu z art. 607w pkt 1-33, który wyłącza wymóg podwójnej karalności. Trzecim - traktowanie braków zaświadczenia jako natychmiastowej podstawy odmowy, podczas gdy ustawa przewiduje wyznaczenie terminu na jego uzupełnienie. Nie należy też mylić przesłanki prawomocnego zakończenia postępowania z samym faktem prowadzenia w Polsce równoległego postępowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena tych przesłanek wymaga analizy konkretnych dokumentów.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy odmowa wykonania orzeczenia jest obowiązkowa?

Nie. Art. 589m KPK posługuje się sformułowaniem "można odmówić", więc sąd lub prokurator ocenia okoliczności sprawy i może mimo wystąpienia przesłanki wykonać orzeczenie.

Co jeśli czyn nie jest przestępstwem w Polsce?

Co do zasady jest to podstawa odmowy, ale nie stosuje się jej, gdy chodzi o przestępstwo z katalogu art. 607w pkt 1-33 zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 3 lata.

Co się dzieje, gdy zaświadczenie jest niekompletne?

Sąd albo prokurator może wyznaczyć organowi zagranicznemu termin na jego przekazanie, uzupełnienie lub sprostowanie. Po bezskutecznym upływie terminu rozstrzyga na podstawie wcześniej przekazanych informacji.

Czy różnice podatkowe uzasadniają odmowę wykonania?

Nie. Zgodnie z § 3 nie można odmówić wykonania tylko dlatego, że polskie prawo inaczej lub w ogóle nie reguluje danych opłat, podatków, ceł czy zasad obrotu dewizowego.

Co, gdy dowodów lub mienia nie da się odnaleźć?

Przed wydaniem postanowienia organ krajowy konsultuje się z organem, który wydał orzeczenie. Jeżeli uzyskane informacje nie pomogą, niezwłocznie powiadamia go o niemożności wykonania orzeczenia.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy