Art. 589l.

Co stanowi przepis

Art. 589l KPK reguluje wykonywanie w Polsce orzeczeń wydanych przez właściwe organy sądowe innych państw członkowskich Unii Europejskiej, które zmierzają do zabezpieczenia dowodów albo mienia. Zgodnie z § 1 właściwy miejscowo sąd rejonowy albo prokurator wykonuje niezwłocznie takie orzeczenie, jeżeli jego przedmiot znajduje się lub jest przechowywany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis wymienia szeroki katalog przedmiotów zatrzymania: rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie, korespondencję, przesyłki, wykazy połączeń telefonicznych, inne przekazy informacji oraz dane przechowywane w systemie informatycznym lub na nośniku, w tym korespondencję przesyłaną pocztą elektroniczną. Odrębnie wskazano orzeczenia o zajęciu mienia w celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia o przepadku. Paragraf 2 rozstrzyga sytuację, w której orzeczenie trafiło do organu niewłaściwego: taki sąd lub prokurator przekazuje sprawę organowi właściwemu i powiadamia o tym organ sądowy państwa członkowskiego, który wystąpił z orzeczeniem. Paragraf 3 przesądza, że o ile przepisy rozdziału nie stanowią inaczej, przy wykonywaniu tych orzeczeń stosuje się prawo polskie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie w obrocie prawnym z państwami członkowskimi Unii Europejskiej i tylko wtedy, gdy orzeczenie pochodzi od właściwego organu sądowego takiego państwa. Kolejną przesłanką jest umiejscowienie przedmiotu orzeczenia: rzeczy, korespondencja, przesyłki, wykazy, dane lub mienie muszą znajdować się albo być przechowywane w Polsce. Znaczenie ma także cel orzeczenia - zabezpieczenie dowodu na potrzeby postępowania karnego albo zabezpieczenie przyszłego przepadku. Organem wykonującym jest sąd rejonowy właściwy miejscowo albo prokurator, zależnie od reguł właściwości. Ustawodawca akcentuje niezwłoczność działania, co odpowiada zabezpieczającemu charakterowi takich orzeczeń.

Przykład

Organ sądowy innego państwa członkowskiego prowadzi postępowanie w sprawie oszustw internetowych i ustala, że serwer z korespondencją elektroniczną podejrzanego oraz laptop znajdują się w Polsce. Wydaje orzeczenie o zatrzymaniu tych danych i urządzenia jako dowodów i przekazuje je polskiemu organowi. Prokurator albo sąd rejonowy właściwy dla miejsca przechowywania nośnika niezwłocznie przystępuje do wykonania orzeczenia, stosując polskie przepisy o zatrzymaniu rzeczy i danych informatycznych. Gdyby orzeczenie trafiło do organu niewłaściwego, ten przekazuje je organowi właściwemu i informuje o tym organ państwa wydania, zgodnie z art. 589l § 2 KPK.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przyjmowanie, że wykonanie orzeczenia oznacza automatyczne wydanie zabezpieczonych rzeczy państwu wydania - art. 589l KPK dotyczy samego zatrzymania lub zajęcia, a dalsze losy przedmiotów regulują inne przepisy rozdziału. Mylące bywa też założenie, że stosuje się prawo państwa wydania; § 3 wskazuje wyraźnie na prawo polskie, o ile przepisy rozdziału nie stanowią inaczej. Nieporozumieniem jest wreszcie twierdzenie, że skierowanie orzeczenia do niewłaściwego organu unicestwia sprawę - następuje wówczas przekazanie i powiadomienie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.