Co dokładnie stanowi przepis
Art. 589j KPK wprowadza środek zaskarżenia od postanowienia, o którym mowa w art. 589g § 1, jeżeli postanowienie to zostało wydane przez prokuratora. Zgodnie z § 1 na takie rozstrzygnięcie przysługuje zażalenie, a organem właściwym do jego rozpoznania jest sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Przepis rozstrzyga zarazem wątpliwość co do momentu, od którego liczy się termin na wniesienie środka zaskarżenia: termin biegnie od daty doręczenia postanowienia, a nie od daty jego wydania czy ogłoszenia. W § 2 ustawodawca nakazuje odpowiednio stosować art. 589g § 6, co oznacza, że rozwiązanie zawarte w tym ostatnim przepisie znajduje zastosowanie także w postępowaniu zażaleniowym, z uwzględnieniem jego specyfiki. Art. 589j KPK ma więc charakter gwarancyjny - zapewnia sądową kontrolę decyzji podjętej przez organ prokuratorski.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie dwa warunki. Po pierwsze, musi chodzić o postanowienie należące do kategorii wskazanej w art. 589g § 1 Kodeksu postępowania karnego. Po drugie, postanowienie to musi pochodzić od prokuratora - art. 589j KPK odnosi się bowiem wprost do rozstrzygnięć wydanych przez ten organ. Jeżeli oba warunki są spełnione, uprawniony podmiot może złożyć zażalenie, a właściwość sądu ustala się według miejsca prowadzenia postępowania, czyli według okręgu, w którym postępowanie się toczy. Odesłanie z § 2 do art. 589g § 6 powoduje, że reguła zawarta w tym przepisie musi być brana pod uwagę również na etapie kontroli zażaleniowej.
Przykład
Prokurator prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje postanowienie należące do kategorii wskazanej w art. 589g § 1 KPK. Postanowienie zostaje doręczone osobie uprawnionej do jego zaskarżenia w poniedziałek - i to właśnie ta data, a nie dzień sporządzenia dokumentu przez prokuratora, wyznacza początek biegu terminu do wniesienia zażalenia. Osoba ta składa zażalenie skierowane do sądu rejonowego, w którego okręgu prowadzone jest postępowanie, dbając o zachowanie terminu liczonego od doręczenia. Gdyby zażalenie zostało wniesione po upływie terminu, sąd musiałby rozważyć jego dopuszczalność według ogólnych reguł Kodeksu postępowania karnego dotyczących terminów.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest liczenie terminu od daty widniejącej na postanowieniu, podczas gdy art. 589j § 1 KPK jednoznacznie wiąże początek biegu terminu z doręczeniem. Drugim nieporozumieniem jest kierowanie zażalenia do sądu wybranego dowolnie lub według miejsca zamieszkania skarżącego - przepis wskazuje sąd rejonowy właściwy według okręgu, w którym prowadzi się postępowanie. Bywa też pomijane odesłanie z § 2 do art. 589g § 6, które ma znaczenie dla sposobu procedowania i nie może być traktowane jako element wyłącznie techniczny. Warto również pamiętać, że art. 589j KPK dotyczy postanowień prokuratora, a nie każdego rozstrzygnięcia zapadającego w tym obszarze. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy w grę wchodzi zachowanie terminu, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.